برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٦ - فضيلت تلاوت سوره

(آيه ٤٩)- در اين آيه مى‌افزايد: «و اگر رحمت پروردگارش به ياريش نيامده بود (از شكم ماهى) بيرون افكنده مى‌شد در حالى كه نكوهيده بود» (لو لا ان تداركه نعمة من ربه لنبذ بالعراء و هو مذموم).

منظور از «نعمت» در آيه فوق همان توفيق توبه و شمول رحمت الهى است.

(آيه ٥٠)- لذا در اين آيه مى‌فرمايد: «ولى پروردگارش او را برگزيد و از صالحان قرار داد» (فاجتباه ربه فجعله من الصالحين).

و به دنبال آن مأموريت هدايت قومش را مجددا بر عهده او گذارد و او به سراغ آنها آمد، و همگى ايمان آوردند.

(آيه ٥١)- مى‌خواهند تو را نابود كنند اما نمى‌توانند! اين آيه و آيه بعد كه پايان سوره «قلم» را تشكيل مى‌دهد، در حقيقت تعقيب چيزى است كه در آغاز اين سوره در باره نسبت جنون از ناحيه دشمنان به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آمده، نخست مى‌فرمايد: «نزديك است كافران هنگامى كه آيات قرآن را مى‌شنوند با چشم زخم خود تو را از بين ببرند و مى‌گويند: او ديوانه است» (و ان يكاد الذين كفروا ليزلقونك بابصارهم لما سمعوا الذكر و يقولون انه لمجنون).

آنها وقتى آيات قرآن را مى‌شنوند آنقدر مجذوب مى‌شوند و در برابر آن اعجاب مى‌كنند كه مى‌خواهند تو را چشم بزنند (زيرا چشم زدن معمولا در برابر امورى است كه بسيار اعجاب انگيز باشد) اما در عين حال مى‌گويند: تو ديوانه‌اى، و اين راستى شگفت‌آور است، ديوانه و پريشان گوئى كجا و اين آيات اعجاب انگيز جذاب و پرنفوذ كجا؟

(آيه ٥٢)- و سر انجام در آخرين آيه مى‌افزايد: «در حالى كه اين (قرآن) جز مايه بيدارى براى جهانيان نيست» (و ما هو الا ذكر للعالمين).

معارفش روشنگر، انذارهايش آگاه كننده، مثالهايش پر معنى، تشويقها و بشارتهايش روحپرور، و در مجموع مايه بيدارى خفتگان و يادآورى غافلان است، با اين حال چگونه مى‌توان نسبت جنون به آورنده آن داد؟