برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٣ - فضيلت تلاوت سوره

مؤمن به جائى نمى‌رسد، و به اين ترتيب رابطه اين آيات با آيات گذشته روشن مى‌شود.

نخست مى‌فرمايد: «هيچ مصيبتى رخ نمى‌دهد مگر به اذن خدا» (ما اصاب من مصيبة الا باذن الله).

منظور از «اذن» در اينجا همان اراده تكوينى خداوند است، نه اراده تشريعى.

از مجموع آياتى كه در باره مصائب در قرآن مجيد آمده بر مى‌آيد كه مصائب بر دو گونه است: مصائبى كه با طبيعت زندگى انسان سرشته شده، و اراده بشر كمترين تأثيرى در آن ندارد، مانند مرگ و مير و قسمتى از حوادث دردناك طبيعى.

دوم مصائبى كه انسان به نحوى در آن نقشى داشته باشد.

قرآن در باره دسته اول مى‌گويد: همه به اذن خدا روى مى‌دهد؛ و در باره قسم دوم مى‌گويد: به خاطر اعمال خودتان دامانتان را مى‌گيرد [١].

سپس در دنباله آيه به مؤمنان بشارت مى‌دهد كه: «و هر كس به خدا ايمان آورد، خدا قلبش را هدايت مى‌كند» (و من يؤمن بالله يهد قلبه). آن چنان كه در برابر مصائب زانو نزند، مأيوس نشود، جزع و بيتابى نكند.

اين هدايت الهى هنگامى كه به سراغ انسان آيد در نعمتها شاكر مى‌شود و در مصيبتها صابر، و در برابر قضاى الهى تسليم.

و در پايان آيه مى‌فرمايد: «و خداوند به هر چيز داناست» (و الله بكل شى‌ء عليم).

اين تعبير مى‌تواند اشاره اجمالى به فلسفه مصائب و بلاها باشد كه خداوند روى علم و آگاهى بى‌پايانش براى تربيت بندگان و اعلام بيدارباش و مبارزه با هرگونه غرور و غفلت گهگاه در زندگانى آنها مصائبى ايجاد مى‌كند، تا

[١] شرح بيشتر اين مطلب را ذيل آيات ٢٢ سوره حديد و ٣٠ سوره شورى و ١٦٥ آل عمران مطالعه فرمائيد.