برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢٠ - د) توحيد در عبادت

تمانع است، مى‌فرمايد: «اگر در زمين و آسمان خدايانى جز خداوند يگانه بود زمين و آسمان به فساد كشيده مى‌شد و نظام جهان به هم مى‌خورد، پس منزه است خداوندى كه پروردگار عرش است از آنچه آنها توصيف مى‌كنند»!

د) دعوت عمومى انبيا به خداوند يگانه-

اين دليل ديگرى براى اثبات توحيد است، چرا كه اگر دو واجب الوجود در عالم بود هر دو بايد منبع فيض باشند، چرا كه يك وجود بى‌نهايت كامل ممكن نيست در نور افشانى بخل ورزد، زيرا عدم فيض براى وجود كامل نقص است، و حكيم بودن او ايجاب مى‌كند كه همگان را مشمول فيض خود قرار دهد.

حضرت على عليه السّلام در وصيت نامه‌اش به امام مجتبى عليه السّلام مى‌فرمايد: «بدان فرزندم! اگر پروردگارت همتائى داشت فرستادگان او به سراغ تو مى‌آمدند و آثار ملك و سلطان او را مشاهده مى‌كردى، و به افعال و صفاتش آشنا مى‌شدى ولى او معبود يكتاست همان گونه كه خودش توصيف كرده است».

٢- شاخه‌هاى پربار توحيد:

معمولا براى توحيد چهار شاخه ذكر مى‌كنند:

الف) توحيد ذات‌

(آنچه در بالا شرح داده شده).

ب) توحيد صفات‌

يعنى خداوند نه صفاتش زائد بر ذات اوست، و نه جدا از يكديگرند، بلكه وجودى است تمامش علم، تمامش قدرت، تمامش ازليت و ابديت.

اگر غير از اين باشد لازمه‌اش تركيب است، و اگر مركب باشد محتاج به اجزا مى‌شود و شى‌ء محتاج هرگز واجب الوجود نخواهد بود.

ج) توحيد افعالى‌

يعنى هر وجودى، هر حركتى، هر فعلى در عالم است به ذات پاك خدا بر مى‌گردد؛ حتى افعالى كه از ما سر مى‌زند به يك معنى از اوست، او به ما قدرت و اختيار و آزادى اراده داده، بنابر اين در عين حال كه ما فاعل افعال خود هستيم، و در مقابل آن مسؤوليم، از يك نظر فاعل خداوند است، زيرا همه آنچه داريم به او باز مى‌گردد.

د) توحيد در عبادت:

يعنى؛ تنها بايد او را پرستش كرد و غير او شايسته‌