برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٤ - محتوا و فضيلت سوره

بر قلبش نتافته، و بالاخره همان انسانى كه خود را تسليم غرائز و شهوات سركش نموده است او مسلما «ناسپاس» و «بخيل» است.

تعبير «انسان» در اين گونه موارد به معنى انسانهاى شرور هوى پرست سركش و طغيانگر است.

(آيه ٧)- سپس مى‌افزايد: «و او خود (نيز) بر اين معنى گواه است» (و انه على ذلك لشهيد). چرا كه انسان نسبت به نفس خويش بصيرت دارد، و اگر صفات درونى خود را از هر كس بتواند پنهان كند از خدا و وجدان خويش نمى‌تواند مخفى دارد، خواه به حقيقت اعتراف كند يا نه!

(آيه ٨)- در اين آيه مى‌افزايد: «و او علاقه شديد به مال دارد» (و انه لحب الخير لشديد). و همين علاقه شديد و افراطى او به مال و ثروت سبب بخل و ناسپاسى و كفران او مى‌شود.

اطلاق «خير» بر «مال» به خاطر آن است كه در حد ذات خود چيز خوبى است، و مى‌تواند وسيله انواع خيرات گردد، ولى انسان ناسپاس و بخيل آن را از هدف اصليش بازداشته، و در مسير خود خواهى و خود كامگى به كار مى‌گيرد.

(آيه ٩)- سپس به صورت يك استفهام انكارى توأم با تهديد، مى‌فرمايد:

«آيا (اين انسان ناسپاس و بخيل و دنياپرست) نمى‌داند در آن روز تمام كسانى كه در قبرها هستند برانگيخته مى‌شوند» (ا فلا يعلم اذا بعثر ما فى القبور).

(آيه ١٠)- «و آنچه در درون سينه‌ها (از كفر و ايمان، اخلاص و ريا، كبر و تواضع، نيات خير و سوء) است آشكار مى‌گردد» (و حصل ما فى الصدور).

(آيه ١١)- «در آن روز پروردگارشان از آنها (و اعمال و نياتشان) كاملا باخبر است» و بر طبق آن به آنها كيفر مى‌دهد (ان ربهم بهم يؤمئذ لخبير).

آرى! خداوند هميشه و در همه حال از اسرار درون و برون بطور كامل آگاه است ولى اثر اين آگاهى در قيامت و به هنگام پاداش و كيفر ظاهرتر و آشكارتر مى‌گردد. و اين هشدارى است به همه انسانها كه اگر به راستى به آن ايمان داشته باشند سدّ نيرومندى در ميان آنان و گناهان ايجاد مى‌كند.

«پايان سوره عاديات»