برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٥ - فضيلت تلاوت سوره

همان برادرى كه با جان برابر بود و همه جا به ياد او بود و در فكر او، امروز بكلى از او گريزان مى‌شود.

(آيه ٣٥)- «و (همچنين) از مادر و پدرش» (و امه و ابيه).

(آيه ٣٦)- «و زن و فرزندانش» (و صاحبته و بنيه).

و به اين ترتيب انسان نزديكترين نزديكانش را كه برادر و پدر و مادر و زن و فرزند هستند نه فقط فراموش مى‌نمايد بلكه از آنها فرار مى‌كند و اين نشان مى‌دهد هول و وحشت محشر آنقدر زياد است كه انسان را از تمام پيوندها و علائقش جدا مى‌كند.

(آيه ٣٧)- در اين آيه دليل اين فرار را بيان كرده، مى‌فرمايد: «در آن روز هر كدام از آنها وضعى دارد كه او را كاملا به خود مشغول مى‌سازد» (لكل امرئ منهم يومئذ شأن يغنيه).

در حديثى آمده است كه بعضى از خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از آن حضرت سؤال كردند كه آيا در روز قيامت انسان به ياد دوست صميميش مى‌افتد؟

در پاسخ فرمود: «سه موقف است كه هيچ كس در آنها به ياد هيچ كس نمى‌افتد: اول پاى ميزان سنجش اعمال است تا ببيند آيا ميزانش سنگين است يا سبك؟ سپس بر صراط است تا ببيند آيا از آن مى‌گذرد يا نه؟ و سپس به هنگامى است كه نامه‌هاى اعمال را به دست انسانها مى‌دهند تا ببيند آن را به دست راستش مى‌دهند يا دست چپ؟ اين سه موقف است كه در آنها كسى به فكر كسى نيست، نه دوست صميمى، نه يار مهربان، نه افراد نزديك، نه دوستان مخلص، نه فرزندان، و نه پدر و مادر، و اين همان است كه خداوند متعال مى‌فرمايد: در آن روز هر كسى به قدر كافى به خود مشغول است.»

(آيه ٣٨)- سپس به چگونگى حال مؤمنان و كافران در آن روز پرداخته، مى‌گويد: «چهره‌هائى در آن روز گشاده و نورانى است» (وجوه يومئذ مسفرة).

(آيه ٣٩)- «خندان و مسرور است» (ضاحكة مستبشرة).

(آيه ٤٠)- «و صورتهائى در آن روز غبار آلود است» (و وجوه يؤمئذ عليها غبرة).