برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٠ - فضيلت تلاوت سوره

بدون شك قيام «روح» و «فرشتگان» در آن روز در يك صف، و سخن نگفتن جز به اذن خداوند رحمان، فقط براى اجراى فرمان اوست، آنها در اين جهان نيز «مدبرات امر» و مجرى فرمانهاى او هستند، و در عالم آخرت اين امر آشكارتر و واضحتر و گسترده‌تر خواهد بود.

و منظور از «روح» در اينجا يكى از فرشتگان بزرگ الهى است كه بر طبق بعضى از روايات حتى از جبرئيل برتر است، چنانكه در حديثى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم: «او فرشته‌اى است بزرگتر از جبرئيل و ميكائيل»! به هر حال اين مخلوق بزرگ الهى در قيامت همراه ملائكه آماده اطاعت فرمان او هستند، چنان هول و اضطراب محشر، همه را فرا گرفته كه هيچ كس را ياراى سخن گفتن نيست.

در حديثى آمده است كه از امام صادق عليه السّلام در باره اين آيه سؤال كردند، فرمود: «روز قيامت به ما اجازه داده مى‌شود و سخن مى‌گوئيم».

راوى سؤال مى‌كند در آن روز شما چه مى‌گوئيد؟

فرمود: «تمجيد و ستايش پروردگارمان را مى‌كنيم، و بر پيامبرمان درود مى‌فرستيم، و براى پيروانمان شفاعت مى‌كنيم، و خداوند شفاعت ما را رد نمى‌كند».

از اين روايت استفاده مى‌شود كه انبياء و امامان معصوم نيز در صف فرشتگان و روح قرار مى‌گيرند، و از كسانى كه به آنها اجازه سخن گفتن و مدح و ثناى خداوند و شفاعت داده مى‌شود آنها هستند.

(آيه ٣٩)- سپس اشاره به اين روز بزرگ- كه هم روز قيامت انسانها و هم فرشتگان و هم يوم الفصل و روز كيفر طاغين و پاداش متقين است- كرده، مى‌فرمايد: «آن روز حق است» (ذلك اليوم الحق).

«حقّ» به معنى چيزى است كه ثابت است، واقعيت دارد و تحقق مى‌يابد، و اين معنى در باره قيامت كاملا صادق است بعلاوه روزى است كه «حق» هر كس به او داده مى‌شود، حقوق مظلومان از ظالمان گرفته خواهد شد، و «حقايق» و اسرار