برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٠ - لحظه دردناك مرگ!

«هدف آفرينش» و حكمت خداوند است، و ديگرى از طريق بيان «قدرت» او به استناد تحول و تكامل نطفه انسان در مراحل مختلف عالم جنين.

در مرحله اول مى‌فرمايد: «آيا انسان گمان مى‌كند كه بى‌هدف رها مى‌شود»؟! (ا يحسب الانسان ان يترك سدى).

منظور از «انسان» در اين آيه همان انسانى است كه منكر معاد و رستاخيز مى‌باشد، آيه مى‌گويد: او چگونه باور مى‌كند خداوند اين جهان پهناور را، با اين عظمت، و اين همه شگفتيها، براى انسان بيافريند، ولى در آفرينش انسان هدفى نباشد؟ چگونه مى‌توان باور كرد، كه هر عضوى از اعضاى انسان براى هدف خاصى آفريده شده باشد ولى براى مجموع وجود او هيچ هدفى در كار نباشد.

(آيه ٣٧)- سپس به بيان دليل دوم پرداخته، مى‌افزايد: «آيا او نطفه‌اى از منى كه در رحم ريخته مى‌شود نبود»! (ا لم يك نطفة من منى يمنى).

(آيه ٣٨)- «سپس (اين مرحله را پشت سر گذارد) و به صورت خون بسته درآمد، و خداوند او را آفريد و موزون ساخت» (ثم كان علقة فخلق فسوى).

(آيه ٣٩)- باز در اين مرحله متوقف نماند «و از او دو زوج مرد و زن آفريد» (فجعل منه الزوجين الذكر و الانثى).

(آيه ٤٠)- آيا كسى كه نطفه كوچك و بى‌ارزش را در ظلمتكده رحم مادر، هر روز آفرينش جديدى مى‌بخشد، و لباس تازه‌اى از حيات زندگى در تن او مى‌كند، و چهره نوينى به او مى‌دهد، تا سر انجام انسان مذكر يا مؤنث كاملى مى‌شود و از مادر متولد مى‌گردد «آيا چنين كسى قادر نيست كه مردگان را زنده كند»؟! (ا ليس ذلك بقادر على ان يحيى الموتى).

اين بيان در حقيقت در مقابل منكرانى است كه در مسأله معاد جسمانى غالبا دم از محال بودن مى‌زدند، و امكان بازگشت به زندگى را بعد از مردن و خاك شدن نفى مى‌كردند.

«پايان سوره قيامت»