برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٦ - فضيلت تلاوت سوره

نهال ضعيفى ريخته مى‌شود، و بديهى است اگر نهال بكلى مرده باشد اين آب زلال آن را زنده نمى‌كند.

ضمنا اين آيه بار ديگر بر مسأله شفاعت و تنوع و تعدد شفيعان درگاه خدا تأكيد مى‌كند، و پاسخ دندان شكنى است براى آنها كه منكر اصل شفاعتند.

همچنين تأكيدى است بر اين كه شفاعت بى‌قيد و شرط نيست، و به معنى چراغ سبز براى گناه محسوب نمى‌شود، بلكه عاملى است براى تربيت انسان كه حد اقل او را به مرحله‌اى كه قابليت شفاعت داشته باشد برساند، و رابطه او با خدا و اولياى او بكلى قطع نشود.

(آيه ٤٩)- چنان از حق مى‌گريزند كه گورخران از شير! در ادامه بحثى كه پيرامون سرنوشت مجرمان و دوزخيان در آيات قبل آمده بود در اينجا وحشت اين گروه معاند و لجوج را از شنيدن سخن حق و هرگونه اندرز و نصيحت به روشنترين وجهى منعكس مى‌كند.

نخست مى‌گويد: «چرا آنها از تذكر روى گردانند»؟ (فما لهم عن التذكرة معرضين).

(آيه ٥٠)- «گوئى گور خرانى رميده‌اند» (كانهم حمر مستنفرة).

(آيه ٥١)- «كه از (مقابل) شيرى فرار كرده‌اند» (فرت من قسورة).

آيه فوق تعبيرى است بسيار رسا و گويا از وحشت و فرار مشركان از آيات روح پرور قرآن، آنها را به گور خر تشبيه كرده كه هم فاقد عقل و شعور است، و هم به علّت وحشى بودن گريزان از همه چيز، در حالى كه در برابر آنها چيزى جز تذكره (وسيله يادآورى و بيدارى و هوشيارى) قرار ندارد.

(آيه ٥٢)- ولى با اين همه نادانى و بى‌خبرى آن چنان پرادعا و متكبرند كه «هر كدام از آنها انتظار دارد نامه جداگانه‌اى (از سوى خداوند) براى او فرستاده شود»! (بل يريد كل امرى منهم ان يؤتى صحفا منشرة).

اين شبيه چيزى است كه در آيه ٩٣ سوره اسراء آمده است: «اگر به آسمان نيز بروى ما به تو ايمان نمى‌آوريم مگر آن كه نامه‌اى (از سوى خدا)