برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٥ - فضيلت تلاوت سوره

مذهبها، و سر چشمه هدايت و آگاهى بشر است، تا آنجا كه دوران زندگى بشر را به دو دوران تقسيم مى‌كند «دوران تاريخ» و «دوران قبل از تاريخ»، دوران تاريخ بشر از زمانى شروع مى‌شود كه خط اختراع شد، و انسان توانست ماجراى زندگى خود را بر صفحات نقش كند، عظمت اين سوگند هنگامى آشكارتر مى‌شود كه توجه داشته باشيم آن روزى كه اين آيات نازل گشت، نويسنده و ارباب قلمى در آن محيط وجود نداشت، و اگر كسانى مختصر سواد خواندن و نوشتن را داشتند تعداد آنها در كل سرزمين «مكّه» كه مركز عبادى و سياسى و اقتصادى حجاز بود به بيست نفر نمى‌رسيد، آرى سوگند به قلم ياد كردن در چنين محيطى عظمت خاصى دارد.

(آيه ٢)- سپس به چيزى كه سوگند براى آن ياد شده پرداخته، مى‌فرمايد:

«به (بركت) نعمت پروردگارت تو مجنون نيستى» (ما انت بنعمة ربك بمجنون).

ديوانه آنها هستند كه مظهر عقل كل را متهم به جنون مى‌كنند، و رهبر و راهنماى انسانها را با اين نسبت ناروا از خود دور مى‌سازند.

(آيه ٣)- و به دنبال آن مى‌افزايد: «و براى تو پاداشى عظيم و هميشگى است» (و ان لك لاجرا غير ممنون).

«ممنون» از ماده «من» يعنى، اجر و پاداشى كه هرگز قطع نمى‌شود و دائما باقى است.

(آيه ٤)- اين آيه در توصيف ديگرى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مى‌گويد: «و تو اخلاق عظيم و برجسته‌اى دارى» (و انك لعلى خلق عظيم).

اخلاقى كه عقل در آن حيران است لطف و محبتى بى‌نظير صفا و صميميتى بى‌مانند، صبر و استقامت و تحمل و حوصله‌اى توصيف ناپذير.

اگر مردم را به بندگى خدا دعوت مى‌كنى تو خود بيش از همه عبادت مى‌نمائى، و اگر از كار بد باز مى‌دارى تو قبل از همه خوددارى مى‌كنى آزارت مى‌كنند و تو اندرز مى‌دهى، ناسزايت مى‌گويند و براى آنها دعا مى‌كنى، بر بدنت سنگ مى‌زنند و خاكستر داغ بر سرت مى‌ريزند و تو براى هدايت آنها دست به درگاه خدا بر مى‌دارى!