برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦١ - محتواى سوره

هرگونه ارتباطشان را با قوم كافر قطع كردند و هيچ سخن محبت‌آميزى به آنها نگفتند: «جز آن سخن ابراهيم كه به پدرش [- عمويش آزر] گفت: (وعده داد) كه براى تو آمرزش طلب مى‌كنم، و در عين حال در برابر خداوند براى تو مالك چيزى نيستم» و اختيارى ندارم‌ (الا قول ابراهيم لابيه لاستغفرن لك و ما املك لك من الله من شى‌ء).

ابراهيم (ع) به اين وعده خود عمل كرد ولى آزر ايمان نياورد، و هنگامى كه بر ابراهيم روشن شد كه او دشمن خداست و هرگز ايمان نمى‌آورد ديگر براى او استغفار نكرد و با او قطع رابطه نمود.

ابراهيم و پيروانش قويا با بت پرستان مخالف بودند و بايد اين درس را از آنها سرمشق گرفت، و داستان آزر شرائط خاصى داشته كه اگر براى ما هم پيدا شود قابل تأسى است.

و از آنجا كه مبارزه با دشمنان خدا با اين صراحت و قاطعيت مخصوصا در زمانى كه آنها از قدرت ظاهرى برخوردارند جز با توكل بر ذات خدا ممكن نيست، در پايان آيه مى‌افزايد: آنها گفتند: «پروردگارا! ما بر تو توكل كرديم و به سوى تو بازگشتيم همه فرجامها به سوى توست» (ربنا عليك توكلنا و اليك انبنا و اليك المصير).

(آيه ٥)- در اين آيه به يكى ديگر از درخواستهاى ابراهيم و يارانش كه در اين زمينه، حساس و چشمگير است اشاره كرده، مى‌گويد: «پروردگارا! ما را مايه گمراهى كافران قرار مده» (ربنا لا تجعلنا فتنة للذين كفروا).

اين تعبير ممكن است اشاره به اعمالى مانند اعمال «حاطب ابن ابى بلتعه» باشد كه گاهى از افراد بى‌خبر سر مى‌زند و كارى مى‌كنند كه سبب تقويت گمراهان مى‌گردد در حالى كه گمان مى‌كنند كار خلافى نكرده‌اند.

و در پايان آيه مى‌افزايد: «پروردگارا! (اگر لغزشى از ما سرزد) ما را ببخش» (و اغفر لنا ربنا).

«چرا كه تو عزيز و حكيمى» (انك انت العزيز الحكيم).