١٤٠٦٤.عنه عليه السلام ـ في صِفَةِ أبغَضِ الخَلائقِ إلَى اللّه ِ ـ: و رَجُلٌ قَمَشَ جَهلاً ... قَد سَمّاهُ أشباهُ النّاسِ عالِما و لَيسَ بِهِ ... لَم يَعَضَّ عَلَى العِلمِ بِضِرسٍ قاطِعٍ ... لا يَحسَبُ العِلمَ في شَيءٍ مِمّا أنكَرَهُ ، و لا يَرى أنَّ مِن وَراءِ ما بَلَغَ مَذهَبا لِغَيرِهِ ، و إن أظلَمَ عَلَيهِ أمرٌ اكتَتَمَ بِهِ لِما يَعلَمُ مِن جَهلِ نَفسِهِ . [٢]

(انظر) الجهل : باب ٦٠٩.

٢٨٣٥

جَهلُ العالِمِ

١٤٠٦٥.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : إنَّ مِنَ البَيانِ لَسِحرا ، و مِنَ العِلمِ جَهلاً . [٣]

١٤٠٦٦.عنه صلى الله عليه و آله ـ لِسَعدِ بنِ أبي وَقّاصٍ لَمّا قالَ : أتَيتُكَ م: يا سَعدُ ، أ لا اُخبِرُكَ بِأعجَبَ مِن ذلكَ ؟ ! قَومٌ عَلِموا ما جَهِلَ هؤلاءِ ثُمَّ جَهِلوا كَجَهلِهِم ! [٤]

١٤٠٦٣.امام على عليه السلام : هر كه ادعا كند كه به پايانِ دانش رسيده است، اوج نادانى خود را نشان داده است.

١٤٠٦٤.امام على عليه السلام ـ در وصف منفورترين مردمان نزد خداوند ـفرمود : و مردى كه نادانى را در خود فراهم آورده است... انسانْ نمايان (عوام الناس دگر انديش) او را عالم مى نامند در حالى كه چنين نيست... دانش را خوب نجويده است [از مهارت و استادى در دانش و ژرفاى علمى برخوردار نيست]... براى چيزى كه خود معتقد نيست ارزش علمى قائل نيست و خيال نمى كند كه غير از رأى و نظر او، نظر ديگرى هم وجود داشته باشد و اگر موضوعى برايش مبهم و تاريك باشد، آن را پوشيده مى دارد؛ چون از نادانى خود آگاه است [و مى ترسد با اظهار بى اطلاعى خود از آن مسأله و پرسيدن آن از ديگرى نادانيش آشكار شود].

٢٨٣٥

نادانى عالم

١٤٠٦٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : راستى كه برخى بيانها جادوست و برخى دانشها نادانى.

١٤٠٦٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در پاسخ به سعد بن ابى وقّاص كه عرض كرد: من از نفرمود : اى سعد! آيا به چيزى شگفت تر از اين تو را آگاه نسازم؟ مردمى كه آنچه را آنها نمى دانند، آموختند و با اين حال همانند آنها نادانى ورزيدند!

[١] غرر الحكم : ٩١٩٣.[٢] نهج البلاغة : الخطبة ١٧، انظر تمام الكلام.[٣] بحار الأنوار : ١/٢١٨/٣٩.[٤] كنز العمّال : ٢٩١١٦ .