ميزان الحكمه
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص

ميزان الحكمه - المحمدي الري شهري، الشيخ محمد - الصفحة ٢٢٢

الحديث :

١٤٥٦١.الإمامُ عليٌّ عليه السلام ـ مِن وَصاياهُ لاِبنِهِ الحَسَنِ عليه السلام ـ: وَ اعلَم أنَّ مالِكَ المَوتِ هُوَ مالِكُ الحَياةِ ، و أنَّ الخالِقَ هُوَ المُميتُ ، و أنَّ المُفنِيَ هُوَ المُعيدُ . [١]

١٤٥٦٢.الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلام : العَجَبُ كُلُّ العَجَبِ لِمَن أنكَرَ النَّشأةَ الاُخرى و هُوَ يَرَى الاُولى . [٢]

التّفسير:

قال العلاّمة الطباطبائيّ في الميزان في تفسير القرآن ـ في تفسير قوله تعالى: «و هُوَ أهْوَنُ عَلَيهِ» ـ : و الذي ينبغي أن يقال : إنّ الجملة أعني قوله : «وَ هُوَ أهْوَنُ عَلَيهِ» معلّل بقوله بعدَه : «و لَهُ الْمَثَلُ الأعْلى في السَّماواتِ وَ الأرضِ وَ هُوَ العَزيزُ الحَكيمُ» فهو الحجّة المثبتة لقوله: «وَ هُوَ أهْوَنُ عَلَيهِ» . و المستفاد من قوله : «وَ لَهُ المَثَلُ الأعْلى ...» إلخ أنّ كلّ وصف كماليّ يمثّل به شيء فِي السماوات و الأرض كالحياة و القدرة و العلم و الملك و الجود و الكرم و العظمة و الكبرياء و غيرها فللّه سبحانه أعلى ذلك الوصف و أرفعها من مرتبة تلك الموجودات المحدودة ، كما قال : «وَ للّه ِِ الأسماءُ الحُسنى» . [٣] و ذلك أنّ كلّ وصف من أوصاف الكمال اتّصف به شيء ممّا فِي السماوات و الأرض فله في حدّ نفسه ما يقابله ؛ فإنّه ممّا أفاضه اللّه عليه و هو في نفسه خالٍ عنه ، فالحيّ منها ميّت في ذاته ، و القادر منها عاجز في ذاته ؛ و لذلك كان الوصف فيها محدودا مقيّدا بشيء دون شيء و حال دون حال ... و هكذا ، فالعلم فيها مثلاً ليس مطلقا غير محدود بل محدود مخلوط بالجهل بما وراءه ، و كذلك الحياة و القدرة و الملك و العظمة و غيرها . و اللّه سبحانه هو المفيضُ لهذه الصفات من فضله ، و الذي له من معنى هذه الصفات مطلق غير محدود و صرف غير مخلوط ، فلا جهل في مقابل علمه ، و لا ممات يقابل حياته ... و هكذا ، فله سبحانه من كلّ صفة يتّصف به الموجودات السماويّة و الأرضيّة ـ و هي صفات غير ممحّضة و لا مطلقة ـ ما هو أعلاها ؛ أي مطلقها و محضها . فكلّ صفة توجد فيه تعالى و في غيره من المخلوقات فالذي فيه أعلاها و أفضلها ، و الذي في غيره مفضول بالنسبة إلى ما عنده . و لمّا كانت الإعادة متّصفة بالهون إذا قيس إلى الإنشاء فيما عند الخلق فهو عنده تعالى أهون ؛ أي هون محض غير مخلوط بصعوبة و مشقّة، بخلاف ما عندنا معاشر الخلق ، و لا يلزم منه أن يكون في الإنشاء صعوبة و مشقّة عليه تعالى ؛ لأنّ المشقّة و الصعوبة فِي الفعل تتبع قدرة الفاعل بالتعاكس ، فكلّما قلّت القدرة كثرت المشقّة ، و كلّما كثرت قلّت ؛ حتّى إذا كانت القدرة غير متناهية انعدمت المشقّة من رأس ، و قدرته تعالى غير متناهية فلا يشقّ عليه فعل أصلاً ، و هو المستفاد من قوله : «إنَّ اللّه َ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ» فإنّ القدرة إذا جاز تعلّقها بكلّ شيء لم تكن إلاّ غير متناهية ، فافهم ذلك. [٤]

حديث :

١٤٥٦١.امام على عليه السلام ـ در سفارش به فرزند بزرگوارش حسن عليه السلام ـفرمود: بدان كه خداوندِ مرگ، همان خداوند زندگى است و آن كه مى آفريند همو مى ميراند و آن كه نابود مى كند همو باز مى گرداند.

١٤٥٦٢.امام زين العابدين عليه السلام : شگفتا! شگفتا، از كسى كه آفرينش نخست را مى بيند و آفرينش ديگر را منكر است.

تفسير :

علاّمه طباطبائى در الميزان فى تفسير القرآن، در تفسير آيه «و اين كار بر او آسانتر است» مى نويسد : آنچه بايد گفته شود اين است كه : جمله «و اين كار بر او آسانتر است» با آيه بعد تعليل شده است كه مى فرمايد : «و از آنِ اوست صفت برترى در آسمانها و زمين و او مقتدر و حكيم است». اين جمله دليلى است بر اثبات «و اين كار براى او آسانتر است». آنچه از جمله «و از آنِ اوست صفت برترى...» استفاده مى شود، اين است كه هر يك از صفات كمالى كه در موجوداتِ محدودِ آسمانها و زمين متبلور مى باشد؛ مانند زندگى و قدرت و علم و ملك و جُود و كَرَم و عظمت و كبريا و جز اينها، در خداوند برتر و بالاترش وجود دارد. چنان كه فرموده است : «و از آن خداست نامهاى نيكو». زيرا موجودات آسمانها و زمين، به هر وصفى از اوصاف كمال كه متّصف باشند، در ذات خود، از صفتى مخالفِ آن برخوردارند؛ چون موجودات از اين صفات ذاتا بى بهره بوده اند و خداوند اين صفات را به آنها افاضه فرموده است. مثلاً موجودات زنده در ذات خود بى جانند، موجودات برخوردار از قدرت، در ذات خود ناتوانند و فاقد قدرت. از اين رو، اين صفات در آنها محدود و مقيدند... براى مثال، علم در آنها مطلق و نامحدود نيست، بلكه محدود و آميخته به جهل و نادانى از دور و بر خود مى باشد. همين طور است حيات و قدرت و مالك بودن و عظمت و ديگر صفات. و خداوند سبحان از فضل خود اين صفات را بر مخلوقات افاضه مى كند و اين صفات در خود او مطلق و نامحدود و خالص و بدور از آميختگى با ضدّ آنها مى باشد. نه با علمش جهلى است و نه با حياتش مرگى... بنا بر اين هر صفتى كه در موجودات آسمانى و زمينى باشد ـ كه البته اين صفات در آنها مطلق و محض نيست ـ در خداوند بالاترش، يعنى به صورت مطلق و محض،وجود دارد. تكرار مى كنيم : هر صفتى كه در خدا و مخلوقات باشد، آنچه در اوست حدّ اعلى و برترش مى باشد و آنچه در غير اوست، حدّ پايين تر و ��ير خالصش مى باشد. در نظر مخلوق، ايجاد دوباره، در قياس با ايجادِ نخست و ابتدايى آسان است، ولى در نزد خدا آسانتر [چون هر صفتى كه در مخلوق باشد در خالق برتر و اكملش وجود دارد ]به عبارت ديگر: آسانىِ محض و خالص است و با دشوارى و سختى آميخته نمى باشد، برخلاف آسانى نزد خلق، كه در عين آسانى، خالى از دشوارى نيست . از اين مطلب لازم نمى آيد كه انشاء و ايجاد براى خدا سخت و دشوار باشد؛ زيرا سختى و دشوارىِ در كار، با قدرت و توانايىِ فاعل نسبت معكوس دارد. هر چه قدرت كمتر باشد، سختى و مشقّت در انجام كار بيشتر است و هر چه بيشتر باشد، سختى و مشقّت كمتر است. تا جايى كه اگر قدرت نا متناهى باشد سختى و مشقّت در انجام كار بكلى از بين مى رود و قدرت خداوند متعال هم نامتناهى است. بنا بر اين هيچ كارى براى او اصلاً سخت و دشوار نيست. و اين از آيه «همانا خداوند بر هر چيزى تواناست» استفاده مى شود؛ زيرا وقتى قدرت به هر چيزى تعلّق بگيرد، آن قدرت، چيزى جز قدرت نامتناهى نخواهد بود. دقت شود.


[١] نهج البلاغة : الكتاب ٣١.[٢] بحار الأنوار : ٧/٤٢/١٤ .[٣] الأعراف : ١٨٠.[٤] الميزان في تفسير القرآن : ١٦/١٧٥.