١٤٠٩٠.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : أمّا العِلمُ فيَتشَعَّبُ مِنهُ الغِنى و إن كانَ فَقيرا ، و الجُودُ و إن كانَ بَخيلاً ، و المَهابَةُ و إن كانَ هَيِّنا ، و السَّلامَةُ و إن كانَ سَقيما ، و القُربُ و إن كانَ قَصِيّا ، و الحَياءُ و إن كانَ صَلِفا ، وَ الرِّفعَةُ و إن كانَ وَضيعا ، و الشَّرَفُ و إن كانَ رَذلاً ، و الحِكمَةُ و الحِظوَةُ ، فهذا ما يَتشَعَّبُ لِلعاقِلِ بِعِلمِهِ . [١]

٢٨٣٩

ما يَنبَغي عَلَى العالِمِ

١٤٠٩١.الإمامُ عليٌّ عليه السلام : مَن نَصَبَ نَفسَهُ لِلنّاسِ إماما فعَلَيهِ أن يَبدَأ بِتَعليمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعليمِ غَيرِهِ ، وَ ليَكُن تَأديبُهُ بِسيرَتِهِ قَبلَ تَأديبِهِ بِلِسانِهِ ، و مُعَلِّمُ نَفسِهِ و مُؤَدِّبُها أحَقُّ بِالإجلالِ مِن مُعَلِّمِ النّاسِ و مُؤَدِّبِهِم . [٢]

١٤٠٩٢.عنه عليه السلام : عَلَى العالِمِ أن يَعمَلَ بِما عَلِمَ ، ثُمَّ يَطلُبَ تَعَلُّمَ ما لَم يَعلَمْ . [٣]

٢٨٣٨

شاخه هاى دانش

١٤٠٩٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : از دانش، بى نيازى منشعب مى شود، هر چند[آدمى] تهيدست باشد و بخشندگى، هر چند بخيل باشد و هيبت، هر چند نرم رفتار و ملايم باشد و تندرستى، هر چند بيمار باشد و قُرب، هر چند دور باشد و آزرم، هر چند پر رو باشد و بلند مرتبگى، هر چند دون پايه باشد و بزرگوارى، هر چند پست باشد و حكمت و بهره مندى. اينها چيزهايى است كه براى خردمند از دانش او منشعب مى شود.

٢٨٣٩

آنچه بر دانشمند سزاوار است

١٤٠٩١.امام على عليه السلام : هر كه خود را پيشواى مردم قرار دهد، بايد پيش از آموزش ديگران به آموزش خود بپردازد و پيش از آن كه به زبان [مردم را ]تربيت كند، با كردار و رفتارش تربيت نمايد آن كه آموزگار و مربّى خويش است، بيشتر سزاوار احترام و تجليل است تا آن كه آموزگار و مربّى مردم است.

١٤٠٩٢.امام على عليه السلام : بر دانشمند است كه آنچه را مى داند به كار بندد و سپس در پى ياد گرفتن دانشى رود كه نمى داند.

[١] تحف العقول : ١٦.[٢] بحار الأنوار : ٢/٥٦/٣٣.[٣] غرر الحكم : ٦١٩٦.