پژوهشى در علم تجويد
 
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص

پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٩٦

حلق از پايين به تارهاى صوتى در حنجره (محل برجستگى جلوى گردن) و از بالا به مرز زبان كوچك (لهات) محدود است. زبان كوچك از موضع حلق شمرده نمى‌شود.
ديوارهاى حلق مى‌تواند منقبض و منبسط شود، در نتيجه حلق داراى خاصيّت انعطاف پذيرى زيادى است. حلق در جلو به حفره دهان و حفره بينى مربوط مى‌شود. ديواره قسمت جلو يا بالاى حلق را ريشه زبان تشكيل مى‌دهد و به اين سبب ابعاد حفره حلق مى‌تواند با جلو آمدن يا عقب رفتن زبان بطور قابل ملاحظه‌اى تغيير كند. (نمودار ٣)
٧- دهان: حفره دهان از جلو به لبها و از عقب به ملاز- كه همان زبان كوچك است- و در لغت عربى به آن «لهات» مى‌گويند- و از بالا به كام و از پايين به فكّ زيرين و در طرفين به جدار داخلىِ گونه‌ها محدود مى‌شود. ابعاد اين حفره به علت حركتهاى فكّ پايين، نرمكام، لبها، جدارِ گونه‌ها و زبان، تا حدّ بسيار زيادى قابل تغيير است و همين حالتِ تغيير پذيرى شكل و حجم دهان است كه عامل تعيين كننده بسيارى از مشخّصه‌هاى آوايى حروف مى‌باشد.
خوب است بدانيم كه حفره دهان، انعطاف پذيرترين بخش اندامهاى آوا ساز و در نتيجه پركارترين و مهمترين آنهاست. اين انعطاف‌پذيرى ناشى‌از تحرّك قسمتى‌از سقف دهان- نرمكام- شكل پذيرى لبها و ديواره دهان، حركت فكّ پايين و بيشتر از همه اينها، تحرك فوق العاده زبان است.
٨- كام (حَنَك اعْلَى‌): كام يا سقف دهان، از پشت دندانهاى بالا (لثه بالا) تا زبان كوچك (ملاز) امتداد دارد. بخش پيشين آن به نام «سخت كام»، استخوانى و بدون حركت است، ولى بخش انتهايى آن كه «نرمكام» ناميده مى‌شود، گوشتى و متحرك است. حركت نرمكام به بالا موجب بسته شدن راه عبور هوا از طريق حفره‌هاى بينى مى‌گردد. ولى هنگام پايين آمدن آن، حفره‌هاى بينى، دهان و گلوگاه به هم مربوط مى‌گردند. حركات نرمكام، سبب كم و زياد شدن حجم حفره دهان نيز مى‌شود.