پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٦٠
نحويان و پيشوايان قراءت در وقف و عدم وقف بر موارد بيست و دو گانه «بلى» اختلاف نظر دارند. امّا نظريه و قول مشهور اين است كه «بلى» در اين بيست و دو مورد به سه دسته تقسيم مىشود:
دسته اوّل در ده مورد، بيشتر نحويان و ارباب قراءت، وقف بر «بلى» را انتخاب نمودهاند، زيرا «بلى» در اين موارد براى جمله قبلى در حكم جواب است، و به عبارت بعد از خود، وابستگى و تعلقى ندارد. علمايى كه در اين موارد دهگانه وقف بر «بلى» را برگزيدهاند در مورد اين عدم وابستگى اختلاف دارند. دستهاى عدم وابستگى را لفظى و معنوى و عدّهاى لفظى و دسته سوم معنوى انگاشتهاند. اين مسأله موجب شده تا در نوع وقف آن، نظرات متفاوتى داشته باشند.
مواضعى كه وقف روى «بلى» اختيار شده، به قرار ذيل است:
١- آيات ٨٠ و ٨١ سوره بقره [٢] «امْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَالَا تَعْلَمُونَ. بَلَى (آرى آتش دوزخ به صورت هميشگى به شما خواهد رسيد) مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ احَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَاوْلئِكَ اصْحَابُ النَّارِ صلى هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ».
٢- آيات ١١١ و ١١٢ سوره بقره
[٢] «وَ قَالُوا لَنْ يَدْخُلِ الْجَنَّةَ الَّا مَنْ كَانَ هُوداً اوْ نَصَارَى قلى تِلْكَ امَانِيُّهُمْ قلى قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ انْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ. بَلَى «١» (آرى غير يهود و نصارا وارد بهشت خواهند شد) مَنْ اسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ اجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ لَاخَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لَاهُمْ يَحْزَنُونَ».
٣- آيات ٧٥ و ٧٦ آل عمران
[٣] «وَ مِنْ اهْلِ الْكِتَابِ مَنْ انْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُؤَدِّهِ الَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ انْ تَأْمَنْهُ بِدِينَارٍ لَايُؤَدِّهِ الَيْكَ الَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَائِماً قلى ذلِكَ بِانَّهُمْ قَالُوا لَيْسَ عَلَيْنَا فِى الْامِّيّيِنَ سَبيِلٌ وَ يَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ. بَلَى «٢» (آرى شما مسؤول هستيد) مَنْ اوْ فَى بِعَهْدِهِ وَ اتَّقَى فَانَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ».