١٤- حفره‌هاى بينى: كه در بالاى گلوگاه قرار دارند و در قسمت جلو به سوراخهاى بينى و در قسمت عقب به گلوگاه مربوط مى‌شوند. نرمكام به منزله دريچه حفره‌هاى بينى است، به اين معنى كه با پايين آمدن آن، گلوگاه به حفره‌هاى بينى متّصل مى‌گردد و هنگامى كه نرمكام به‌بالا كشيده‌مى‌شود راه عبور هوا ازطريق حفره‌هاى‌بينى مسدودمى‌گردد.
اگر هنگام ارتعاش تارهاى صوتى را ه عبور هوا از طريق دهان بسته باشد، هوا از حفره‌هاى بينى عبور مى‌كند، در اين صورت هواى به ارتعاش در آمده موجب ارتعاش هواى حفره‌هاى بينى مى‌گردد. اين جهت، كيفيت خاصى به صدا مى‌بخشد كه آن را اصطلاحاً «خَيْشومى» مى‌نامند، مانند دو حرف «ن، م» كه از حروف خيشومى هستند.
مواضع حروف‌ تمام حروف از پنج موضعى كه در دستگاه تكلّم قرار گرفته خارج مى‌شوند كه به ترتيب عبارتند از: «جوف، حلق، لسان، شفتين و خيشوم».
در هر موضع از يك تا چند مخرج و محلى براى توليد حرف وجود دارد. ترتيب شمارش و نامگذارى حروف از ناحيه ششها به سوى دهان است، كه از جوف، و پس از آن، حنجره آغاز شده و آنگاه مخارج بعدى را شمرده‌اند، تا به جلوِ دهان برسد. «١» علّت مقدم داشتن موضع جوف: سبب جلو انداختن اين موضع از ساير مواضع و مخارج، به علت عموميت مخرج حروف مدّى است، يعنى به سبب گستردگى مخرج جوف نسبت به ساير مخارج حروف. بحث مخرجها از موضع جوف آغاز شده است. «٢» الف- موضع جوف‌ مخرج اوّل «٣» جَوْف درلغت به معناى پوك و ميان تهى است. و در اينجا به فضاى حلق و دهان گفته‌