پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٤٩
كنار ساير روشها مطرحشدهاست. اين دستهبنديها، اين پرسش را در ذهن قاريان به وجود مىآورد كه آيا خواندن قرآن داراى روشهاى خاصّى است؟ اگر چنين است، مبانى تقسيم اين روشها از كجا گرفته شده است؟ آيا از قرآن و سخنان معصومين يا از سليقههاى شخصى محققان علوم قرآنى؟
در پاسخ بايد گفت: آنچه پايه و اساس قرآنى داشته و مسلمانان به آن تشويق شدهاند، خواندن قرآن به صورت «ترتيل» است. با توجه به تعريف امام على عليه السلام و ديگران از واژه ترتيل، مىگوييم: قرآن به هر شكلى كه خوانده شود، در صورتى كه همراه با صحّت قرائت حروف و كلمات قرآن باشد، آن را «ترتيل» گويند.
بنابراين براى تلاوت صحيح قرآن يك روش بيشتر موجود نيست و آن «ترتيل» است. ولى اين روش بر اساس هدف قارى از تلاوت قرآن، صورتهاى متفاوتى به خود مىگيرد. گاهى هدف قارى از قرائت، تعليم و آموزش است، كه به آن قرائت «تَحْقيق» مىگويند. اگر با تحسين (زيباگردانيدن) لفظ و صدا همراه باشد، به آن «تَدْوير» گفته مىشود و زمانى كه تالى قرآن هدفش ختم قرآن و تلاوت آيات بيشترى از كلام اللّه مجيد باشد، از روش «حَدْر» يا «تَحْدِير» سود مىجويد.
اقسام ترتيل ١- «تحقيق» در لغت به معنى «مبالغه در انجام چيزى بدون كمى و زيادى» يا «رسيدن به حقيقت چيزى» مىباشد. در اصطلاح، عبارت است از: به جا آوردن حقّ هر حرفى از اشباع مدها، تحقيق همزهها، تمام و كمال آوردن حركات، اظهار كامل حروف و تشديدها، آوردن غنّهها، تفكيك حروف از يكديگر و در نظر گرفتن محلّ وقفهاى مجاز. «١» كاربرد قرائت تحقيق: اين قرائت براى تمرين دادن اندامهاى صوتى جهت اداى حروف و قوام بخشيدن به الفاظ است. اين نوع از قرائت براى نوآموزان تجويد توصيه شده است. البته چگونگى قرائت آن بايد از طريق استاد آموزش داده شود.