فصل اوّل: علم قراآت، تاريخ و پيدايش آن‌ تاريخ تعليم قرآن و قراآت قرآنى‌ اوّلين‌مرحله در تعليم‌قراءت‌قرآن مربوط به زمانى‌است كه رسول‌گرامى‌اسلام- صلى‌اللَّه عليه و آله- به رسالت مبعوث شد و جبرئيل امين، از طرف خداوند مأمور به تعليم وى گرديد.
فرشته وحى نزد آن حضرت آمد و گفت: «اقْرأ»! پيامبر (ص) فرمود: «مَا انَا بِقَارِى‌ءٍ».
رسول خدا مى‌فرمايد: جبرئيل مرا دربر گرفت و محكم فشار داد، به حدّى كه بى‌تاب شدم.
آنگاه رهايم كرد و گفت: «اقْرَأْ»! باز گفتم: «مَا انَا بِقَارِى‌ءٍ» بار سوم نيز مرا در برگرفت و فشارم داد و بعد از آن رهايم كرد و اين بار گفت:
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِى خَلَقَ خَلَقَ الْانْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْاكْرَمُ الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْانْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ» «١» آن گاه شروع به تلاوت نمودم.
بدين‌سان اولين معلّم و تعليم‌گر قرآن، خداوند است كه به وسيله جبرئيل قراءت قرآن را به رسولش القا نمود.
نظر اكثر مفسران قرآن- اعم از شيعه و سنّى- بر آن است كه اولين آيات نازل شده قرآن، پنج آيه اول سوره «علق» است.
مرحوم طبرسى در مجمع البيان مى‌گويد:
«بيشتر مفسران بر اين عقيده‌اند كه سوره علق، اولين سوره‌اى است كه بر