پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٢٦
تام، كافى، حَسَنْ و قبيح.
قبل از تعريف و تبيين اين وقفها بايد بدانيم كه مبناى تقسيم بندى ياد شده، رابطه دو جمله قبل و بعد از محلّ وقف مىباشد. به سخنى ديگر، چگونگى رابطه دو عبارت، نوع وقف را تعيين مىكند.
دو عبارتِ قبل و بعد از محلّ وقف، دو گونه رابطه مىتوانند داشته باشند:
الف- رابطه لفظى: و آن عبارت است از رابطه دو جمله از نظر دستور زبان عربى، به اين معنا كه دو جمله از نظر لفظى و دستور زبان، يا رابطهاى با هم نداشته و وابسته به يكديگر نباشند، و يا اينكه دو عبارت از نظر لفظى به هم وابسته و بدون ديگرى ناقصباشند.
ب- رابطه معنوى: شامل رابطه دو جمله از نظر معنا و مفهوم است. گاهى دو جملهاى كه در كنار هم هستند از نظر معنا و مفهوم، جدا و مستقل هستند و يا از نظر معنا با هم داراى معناى كاملى مىشوند.
بعد از تشريح اين دو نوع رابطه، به بيان اقسام وقف از نظر ابن جزرى و ابو عمرودانى مىپردازيم.
الف- وقف «تامّ» وقف بر پايان جملهاى است كه از نظر لفظى و معنوى، وابستگى و ارتباطى با جمله بعد از خود نداشته باشد. «١» ابو عمرودانى در تعريف وقف تام مىنويسد:
«وقف تام در موضعى است كه وقف بر آن نيكو است و همچنين ابتدا از مابعد نيز پسنديده است؛ زيرا جمله بعد از موضع وقف، به جمله قبلى تعلّقى ندارد». «٢»