پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٤٣
تأكيد ما بر مراجعه به استاد تجويد عملى، از اين رو است كه چه بسا افرادى با مبانى علم تجويد آشنا باشند ولى در مقام عمل، (تلفظ و ادا) مهارت نداشته باشند.
معيار در صحيح بودن قراءت: در تحريرالوسيله مىخوانيم:
«معيار در صحت قراءت اين است كه حروف از مخارج خودشان ادا شوند، بطورى كه اهل اين زبان (عربى) در وقت اداى آن حروف بگويند كه او فلان حرف را ادا كرد نه حرف ديگر را». «١» در توضيح المسائل امام- ره- مسأله شماره ١٠٠٠ آمده است كه اگر ... به جاى حرفى حرف ديگرى بگويد مثلًا به جاى (ض)، (ظ) بگويد ... نماز او باطل است.
از فتاواى گذشته اين نتيجه حاصل مىشود كه فراگيرى مقدارى از تجويد عملى كه مربوط به نحوه اداى صحيح حروف مىباشد لازم و واجب است. اين مطلب بدان معنانيست كه صحيح خواندن نماز در گرو گذراندن يك دوره كلاس تجويد نظرى و عملى است، بلكه مقصود شناخت اداى صحيح حروف است، مثلًا حرف «ص» طورى ادا شود تا با «س» اشتباه نشود و يا «ض» با «ظ» و يا «ح» با «ه» و يا «ط» با «ت» و در ادامه مسأله ١٣ تحريرالوسيله آمده است:
«و همزه وصل وقتى در اثناى قراءت قرار گيرد (كه متّصل به كلمه ما قبل مىشود)، مثل همزه- ال- در «الرحمن الرحيم» و همزه «اهدنا» بنابر احتياط واجب حذف شده و خوانده نشود. و همزه قطع ثابت مانده و خوانده شود، مثل:
همزه «انعمت».
در اصل، مبحث شناخت همزه وصل و قطع مربوط به مباحث علم ادبيات عرب است و در علم تجويد به صورت تَبَعى مىآيد و شناخت موارد آن در نماز به اين نيست كه مكلّف، بايد قواعد مربوط به شناخت آن را فراگيرد، بلكه اگر نماز گزار عادت به وصل نمودن آيات و ديگر اذكار نماز را دارد بايد موارد آن را در نماز بشناسد و از يكديگر تشخيص دهد تا به جاى هم نخواند.