پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٣٩
شده باشد، ممكن نيست. تنها راه فراگيرى، صورت سماعى است، يعنى بايد از راه مشافهه و شنيدن از دهان استادان ماهر و زبردست كه خود الفاظ قرآن را با نهايت تجويد و استوارى ادا مىكنند باشد و تا آنجا كه به تواتر به ما رسيده است روش صحابه، تابعين و پيروان آنان نيز چنين بوده است. و تأكيد مىشود كه اين علم از طريق كتاب آموخته نمىشود و سعى در اين راه بيهوده است.
براى روشنتر شدن اين مطلب به مثالهاى ذيل توجه نماييد: فراگيرى در اداى رَوْم، اخْتِلاس، اشْمام، اخفاء، ادغام، تسهيل همزه، مقادير مَد و غُنَّه، اماله، تقليل تفخيم، ترقيق و ديگر موارد، جز از راه شنيدن و ديدن دهان قارى ماهر و استاد، راه ديگرى ندارد.
دانشمندان تجويد گويند، يادگيرى از استاد دو راه دارد:
الف- گوش فرادادن شاگرد به تلفظ و قرائت استاد به هنگام قرائت او، كه اين طريقه پيشينيان بوده است.
ب- خواندن شاگرد در حضور استاد و گوش دادن استاد به قرائت شاگرد، كه اين طريقه معاصران است.
البته بهترين راه جمع بين هر دو طريقه مذكور مىباشد، و در صورت كمى فرصت براى بهرهگيرى از هر دو طريق، اولويت با روش دوم است. «١» ضرورت و اهميت علم تجويد پژوهشگران علم تجويد در اين زمينه مباحث گسترده و ارزندهاى ارائه نموده و هر يك با استناد به آيات و روايات، نظراتى را مطرح كردهاند.
نظر علماى عامّه: چنين به نظر مىرسد كه دانشمندان اهل سنّت در باب ضرورت فراگيرى تجويد، راه افراط را برگزيدهاند تا جايى كه عدهاى از آنان دانستن تجويد عملى را براى كسى كه مىخواهد قرآن بخواند واجب عينى شمردهاند و چنين نتيجه گرفتهاند كه: اگر كسى توانايى رعايت قواعد تجويدى را نداشته باشد حق تلاوت قرآن را ندارد.