پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٤٠
ابو عبداللّه نصر بن على بن محمّد شيرازى مىگويد:
«تلفظ و اداى صحيح و زيباى كلمات در قراءت قرآن واجب است و بر قاريان فرض است كه در هنگام تلاوت قرآن حق آن را به جا آورند و حق تلاوت در قراءت قرآن، صيانت و محافظت از خطا و اشتباه در اداى حروف و كلمات و عدم تغيير در آنهاست.
دانشمندان در وجوب حسن ادا و تلفظ صحيح آيات قرآنى اختلاف نمودهاند، عدهاى معتقدند حسن ادا (رعايت قواعد تجويدى) فقط در نمازهاى واجب شرط است، دستهاى ديگر را عقيده بر آن است كه هر كس به هر مقدارى كه قرآن بخواند ملزم به رعايت قواعد علم تجويد است، زيرا خداوند مىفرمايد: «قُرْاناً عَرَبِيّاً غَيْرَ ذى عِوَجٍ» (زمر، ٢٨).
ابن جَزَرى مىنويسد: نظر و روش دوم صحيح است؛ اين مطلب را امام ابوالفضل رازى نيز در كتاب تجويد خود ذكر كرده و نظر ما را تأييد نموده است». «١» عدهايى ديگر از بزرگان اين فن- از اهل سنّت- چنين نظر مىدهند: «فراگيرى اين علم بر هر انسان مكلّفى واجب است، امّا واجب دو گونه است.
الف- واجب شرعى: و آن عبارت است از اينكه انسان مكلّف در صورت عمل به آن مستحق ثواب است و ترك آن عمل، گناه بوده و موجب عقاب و بازخواست خواهد بود؛ مقدار واجب شرعى از علم تجويد، نيز حفظ جوهر حروف و كلمات قرآن، حفظ حركتها و سكونها، تشديدها و مدها و موارد ديگرى است كه ترك آن از مقوله لحن جَلى و اشتباه فاحش است.
ب- واجب صناعى: و آن رعايت دستوراتى است كه دانشمندان تجويد، عمل به آنها را نيكو شمرده و تركش را زشت و قبيح دانستهاند، مانند: احكام نون ساكن و تنوين، ادغامها، تفخيم، ترقيق، رعايت دقيق مدها و رعايت دقيق صفات حروف و در مورد واجب صناعى دو نظر ارائه شده است، يكى قول دانشمندان معاصر علم تجويد است كه عمل به آن را نيكو شمرده و متروك گذاردن آن را ناپسند دانستهاند؛ ديگر قول قدماى اهل فن و علماى تجويد است كه آن را نيز واجب شرعى دانستهاند». «٢»