پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٤٠
و- وقف غير جائز اقسامى كه براى وقف تا به اين جا از سجاوندى ارائه شد، وقفهايى بود كه قارى قرآن مىتوانست بر آنها وقف كند. از علامتهايى كه از سجاوندى براى وقوف به جاى مانده، حرف «لا» است كه علامت وقف غيرجايز و ممنوع است. لذا در قرآنهايى كه علائم وقف آنها مطابق رموز سجاوندى است به هنگام برخورد با اين علامت، علىالقاعده نبايد وقف كرد.
ابن جزرى در كتاب «النّشر» نقدى بر اين وقف (لا) سجاوندى دارد كه حاوى مطالب سودمندى است، به همين جهت آن را به طور خلاصه نقل مىكنيم، تا مورد استفاده عزيزان قارى قرار گيرد:
گفتار پيشواي پژوهشى در علم تجويد ٢٤٩ اقسام وقف در گزينش جديد ص : ٢٤١ ان علم وقف درباره وقف غير جايز، اين است كه ابتدا از مابعد محل وقف نيز جايز نيست. زيرا هر جا كه وقف جايز باشد ابتدا از مابعد هم جايز است.
سجاوندى علامت وقف غير جايز (لا) را زياد به كار برده است كه بايد به معنى «لاتقف» و عدم وقف باشد. در حالى كه در بسيارى از جاها اين علامت به جاى وقف حسن به كار رفته است، كه وقف بر آن جايز است ولى ابتدا از مابعد آن جايز نيست. لذا افرادى كه در احكام وقف از سجاوندى پيروى مىكنند به گمان اين كه وقف در موارد (لا) تماماً «قبيح» است، در مواردى كه نفس كم مىآورند وقف «حسن» را (كه بر آن وقف جايز است) رها كرده و بر موضعى كه واقعاً ممنوع و قبيح است وقف مىنمايند. براى نمونه به اين چند مورد توجه كنيد:
سجاوندى وقف بر «صِرَاطَ الَّذِينَ انْعَمْتَ عَلَيْهِمْ لا» «١» را غير جايز دانسته است. به همين دليل عدهاى براى پرهيز از وقف بر آن، بر «غير» وقف مىكنند. پس از آن با ابتدا از (غيرالمغضوب ...) ادامه مىدهند. در حالى كه وقف بر (غير) حتماً «قبيح» است؛ زيرا وقف بر «مضاف» بنابر همه نظرات، قبيح است.
ولى ما مىگوييم وقف در (صراط الّذين انعمت عليهم) وقف «حسن» است.