پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٢٤
فصل دوّم: اقسام وقف از سه ديدگاه با همه توجهى كه دانشمندان علوم قرآنى و علم قراآت نسبت به شناخت محل وقفهاى قرآن داشته و همگى بر ضرورت تعليم آن تأكيد داشتهاند؛ ولى براى نامگذارى محلّ وقفهاى قرآن و اقسام وقف، روش واحدى وجود ندارد، بلكه اين دانشمندان به صورت فردى يا جمعى ملاكهايى را براى شناخت محل وقفهاى قرآن ارائه نمودهاند. علّت تعدّد آراء اين است كه در اين زمينه از ناحيه رسول خدا (ص) و امامان معصوم عليهم السلام و ظاهراً از طرف شرع انور نيز خبرى به طور مشخص، به ما نرسيده است، لذا هر يك از علما به توجه با ضرورت شناخت محل وقفهاى قرآن و جلوگيرى از تغيير معناى كلام خدا، براى وقف اقسامى را ذكر كردهاند.
با توجه به حقيقت بالا در بيان اقسام وقف، سه تقسيم بندى را انتخاب كرده و به شرح و توضيح آنها مىپردازيم. سبب گزينش دو تقسيم بندى اوّل و دوّم، شهرت و برجستگى ارائه دهندگان آن در بين علماى قراءت و تقسيم بندى سوم، رواج اين علامتها در قرآنهاى قرن اخير بوده است.
الف- گروهى كه اقسام وقفهاى قرآن را چهار قسم قرار دادهاند:
تام، كافى، حسن و قبيح.
در رأس اين گروه، دو پيشواى بزرگ علم قراءت، يعنى «ابوعمرو عثمان بن سعيد دانى» (م ٤٤٤، ه. ق) و «ابن جزرى» صاحب تأليفات بىنظيرى در علم تجويد و قراءت قرار دارند. كتاب ارزشمند «النّشر فى القراآت العشر» كه يكى از كتب مرجع در علم تجويد و قراآت قرآنى است از ابن جزرى مىباشد.