تنگ به وجود مى‌آورد.» «١» ب- شين: اندامهاى سازنده اين حرف، زبان و كام هستند. گذرگاه تنگ براى عبور هوا به وسيله زبان و قسمت آغازين كام ساخته مى‌شود؛ بدين ترتيب كه بخش پيشين زبان و قسمتى از وسط آن در برابر سختكام قرار مى‌گيرد. «٢» اطراف زبان بر ديواره دندانهاى بالا مى‌چسبد، نرمكام به بالا كشيده شده و راه عبور هوا را از راه بينى مى‌بندد. از اين رو، هوا با كمى فشار از گذرگاه ايجاد شده مى‌گذرد و توليد سايش كرده و صداى حرف «شين» ايجاد مى‌شود.
در توليد «شين» تارهاى صوتى مرتعش نشده و داراى صفت «همس» است.
ج- «ياء»: در توليد «ياء» هيچ نوع مانع يا تنگى مجرا كه عبور هوا را مانع شود، در دهان وجود ندارد و اندامهاى توليد آن، زبان و كام است. جلوِ زبان- مقدارى از وسط آن- به كام نزديك شده و با سرعت به طرف پايين مى‌لغزد. هنگام توليد «ياء» تارهاى صوتى بايد ارتعاش يابند، زيرا در غير اين صورت، آوا و صدايى توليد نمى‌شود.
يادآورى لازم: آواشناسان اظهار داشته‌اند، از ديدگاه آواشناسى محض، شايد بتوان «ياء» را جزو حركات (مصوّتها) به حساب آورد يا آن را «نيم مصوّت» ناميد؛ كما اين كه برخى از آواشناسان چنين فرض كرده‌اند. و در توجيه آن گفته‌اند؛ براى اين كه در تلفظ «ياء» زبان تقريباً در وضعيت تلفظ صداى كشيده (اى) قرار مى‌گيرد.
از طرفى مانند اديبان قديم عرب، ممكن است آن را جزو حروف (صامتها) هم شمرد، زيرا فضاى ميان زبان و سختكام به هنگام اداى «ياء» تنگتر از حالت تلفظ صداى كشيده (اى) مى‌باشد، كه موجب مى‌شود به همراه توليد ياء، نوعى صداى ضعيف و سايشى از مخرج آن شنيده شود.
مخرج هشتم‌