پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٤٦
الطرفين» نيز اطلاق مىشود، يعنى وقف كردن و به وصل خواندن، هر دو مساوى و برابر است و هيچ كدام بر ديگرى برترى ندارد.
حكم اين وقف و علامت آن: قارى قرآن مىتواند در محلّ وقف، توقف كند و يا اين كه به وصل بخواند. علامت آن حرف «ج» است.
نمونههايى از وقف جايز: ١- آيه ١٩٠ سوره بقره [١]: «وَ قَاتِلُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَ لَاتَعْتَدُوا ج انَّ اللَّهَ لَايُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ» و در راه خدا با كسانى كه با شما مىجنگند نبرد كنيد و از حدّ تجاوز نكنيد؛ كه خدا تعدّى كنندگان را دوست ندارد.
وقف نمودن در «ولاتعتدوا» و به وصل خواندن آن مساوى و جايز است. مىتوان به وقف خواند، از اين رو كه جمله از نظر لفظى تمام است. به وصل خواندن نيز جايز است، زيرا ارتباط معنوى قوى بين (ولاتعتدوا) و عبارت بعد از آن نمايان است.
در اين آيه خداوند دستور نبرد با مخالفان اسلام را مىدهد ولى مىفرمايد از حدّ تجاوز نكنيد. دليل عدم تجاوز از حدّ را در عبارت بعدى (انّ اللّه لايحب المعتدين) بيان مىكند.
لذا از نظر معنا جمله وقتى تمام است كه علت عدم تعدّى نيز با آن خوانده شود.
٢- آيه ٢٧ سوره بقره
[١]: «الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ مَا أَمَرَاللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِى الْارْضِ ج أُوْلئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ» فاسقان كسانى هستند كه پيمان خدا را، پس از محكم ساختن آن، مىشكنند؛ و پيوندهايى را كه خدا دستورداده برقرار سازند، قطع نموده، و روى زمين فساد مىكنند، اينها زيانكارانند.
وقف در «فىالارض» جايز است، چون جمله از نظر لفظى تمام است و جمله مابعد (اولئك هم الخاسرون) جمله مستقلى است يعنى مبتدا و خبر است. همچنين مىتوان جمله (اولئك ...) را خبر جمله ماقبل قرارداد، بهاين اعتبار به وصلخواندن (فىالارض) بلامانع است، زيرا كلام از نظر معنا با جمله بعد از آن كامل مىشود.
د- وقف جايز با اولويت وصل تعريف: به مواردى گفته مىشود كه ماقبل و مابعد محل وقف داراى تعلّق لفظى است، امّا نه به حدّى كه اگر وقف شود در افاده معنا خلل ايجاد گردد. بنابراين چون كلام داراى