پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٦٠
بِاسْمِ رَبِّك»، هر مسلمانى هم بايد قرائت قرآن را با نام او آغاز كند. و اين خواندن به «اسم رب» نبايد صورت ظاهرى داشته لقلقه زبان باشد. بلكه در حين گفتن، بايد آن را به قلب تفهيم كند تا خداوند به رحمت واسعه خود، دريچههاى معرفت را به روى او بگشايد.
هر كه نه گوياى تو خاموش به هر چه نه ياد تو فراموش به حكم قراءتى «بسمله» از نظر شيعه اماميه، «بسمله» آيهاى از آيات قرآن است. به اين جهت اگر قرائت قرآن از ابتداى سوره باشد خواندن آن واجب است، همچنين اگر شروع قرائتش اوّل سوره يا از وسط سورهاى بوده و بخواهد آخر آن را به اوّل سورهاى ديگر وصل كند، باز در اوّل سوره دوم، خواندن «بسمله» لازم است.
در زمينه وصل دو سوره، عاصم مانند كسايى، ابن كثير و قالون، دو سوره را فقط با «بسمله» به يكديگر وصل كرده است، فقط در وصل سوره برائت، بدون بسمله خوانده است.
زيرا سوره برائت داراى بسمله نمىباشد و از ميان قراء مشهور، حمزه، ابوعمرو، ابن عامر و ورش به دو وجه وصل و سكت خواندهاند يعنى آخر سورهاى را به اوّل سوره بعدى وصلكردهاند بدون اينكه «بسمله» را بخوانند. و در وجه سكت نيز، بدون «بسمله» قرائت كردهاند. البته همه قرّاء در وصل سوره ناس و يا هر سوره ديگرى به سوره فاتحه، آن را با بسمله خواندهاند زيرا همه اتفاق نظر دارند كه بسمله جزئى از سوره فاتحه است.
در كتاب الوافى فى شرح الشاطبيه آمده است، قاريانى كه به اثبات بسمله بين دو سوره قائل هستند به سنّت و عقل تمسّك مىجويند. اهل سنت از منابع حديثى خود نقل كردهاند كه رسول خدا (ص) تمام شدن سورهاى را نمىدانست تا وقتى كه «بسم اللّه الرحمن الرحيم» نازل مىشد. همچنين در مصاحف زمان عثمان نيز ابتداى سورهها با «بسمله» آغاز شده است.
حكم «بسمله» در سوره توبه يا برائت اگر سوره برائت در پى سوره انفال يا سوره ديگرى خوانده شود، خواندن «بسمله» جايز