پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢١١
يادآور مىشويم كه مدّ عارضى فقط در حالت وقف عارض مىشود، زيرا در وصل، سبب مد (سكون) وجود نخواهد داشت.
مدّ «لين»: حروف مدّ در مدّ لين، واو و ياء ساكن ماقبل مفتوح است. سبب مدّ نيز فقط سكون مىباشد. از اين رو اگر بعد از يكى از حروف لين، حرف ساكنى قرار گيرد، موجب به وجود آمدن مدّ لين مىشود. سبب مدّ در مدّ لين، سكون عارضى مىباشد. به اين جهت، اين نوع از مدّ هنگام وقف ايجاد مىشود، مانند: سَوْفَ (سَوْفْ)، يَوْمٍ (يَوْمْ)، بَيْتِ (بَيْتْ)، عَلَيْكَ (عَلَيْكْ).
در تمام قرآن تنها دو مورد مدّ لين موجود است كه سبب آن سكون ذاتى و لازم است:
الف: حرف مقطعه «عَيْنْ» در حروف مقطعه اول سوره «مريم»: كهيعص (كاف، ها، يا، عين، صاد).
ب: حرف مقطعه «عَيْنْ» در حروف مقطعه اوّل سوره «شورى»: حم عسق (حا، ميم، عين، سين، قاف).
مقدار مدّ لين: اگر سبب مدّ لين، سكون عارضى باشد، همانند مدّ عارضى، به سه وجه قصر، توسط و طول خوانده مىشود. عبدالفتّاح قاضى در شرح اشعار شاطبيه همين مطلب را مىآورد:
«فَصَارَ لِلْقُرَّاءِ عِنْدَ الْوَقْفِ ثَلَاثَةَ اوْجُه: الطُّولُ وَ التَّوَسُّطُ وَ الْقَصْرُ» «١» امّا اگر سبب، سكونِ لازم باشد، كه فقط در حرف مقطعه «عين» در سورههاى مريم و شورى يافت مىشود به دو وجهِ توسط و طول قرائت مىشود.