پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٤٨
«رتل» از باب تفعيل است و در لغت به معنى «نيكوكردن صدا» «١» مىباشد. امّا اصطلاح ترتيل در نظر عالمان تجويد عبارت است از:
«قرائت قرآن با اداى صحيح حروف و آرامش كامل، همچنين توليد هر حرفى از مخرج مربوط به خود با رعايت صفات آن». «٢» تعريفى كه صاحب نظران براى ترتيل كردهاند، از مجموعه سخنانى اخذ شده كه در قرآن و روايات معصومين سلام اللّه عليهم اجمعين آمده است.
تفسير كلمه «ترتيل» به وسيله اميرمؤمنان مبناىاصلى در تعريف ترتيل مىباشد. آن جا كه فرمود:
«ترتيل عبارت است از: اداى نيكوى حروف و شناخت محلّ وقفهاى قرآن».
«ابن عبّاس»، «مجاهد» و ديگران نيز كه به شرح و تعريف اين واژه پرداختهاند، تعريف خود را از امام على (ع) اخذ كردهاند. «٣» امام صادق (ع) در توضيح ترتيل مىفرمايد:
«هُوَ انْ تَمْكُثَ وَ تُحَسِّنَ بِهِ صَوْتَك» «٤» ترتيل يعنى اين كه مكث كنى و با صداى خوش قرآن بخوانى.
روش ترتيل كدام است؟
در زمينه روشهاى قرائت قرآن و تقسيمات آن نظرهاى مختلفى ابراز شده است. برخى آن را به ترتيب: ترتيل، تدوير و حدر دانستهاند. «٥» عدهاى تحقيق، تدوير، ترتيل و تحدير، و بعضى از پژوهشگران اين علم در كتابهاىخود، روشهاىقرائت را عبارتاز تحقيق، تدوير و حدر شمردهاند.
در تقسيمبنديهاى ياد شده و امثال آن، قرائت ترتيل يكى از روشهاى خواندن قرآن در