پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٥٩
از ديدگاه علماى گذشته سبب «خِفاء» حرف «هاء»، اجتماع صفات «ضعف» از قبيل «همس، رخاوت، استفال، انفتاح، اصمات» در آن مىباشد.
سبب صفت «خفاء» در حروف مدّى، سهل و روان ادا شدن آنهاست؛ زيرا هنگام تلفظ در فضاى دهان، جايگاهى بدان تكيه كنند، ندارند.
تحليل اين صفت: آواشناسان «هاء» را با صفات «رخوت و همس» معرفى كردهاند. از طرفى هنگام توليد آن، مقدارى سايش در ناحيه حلق ايجاد مىشود، اگر اين سايش در تلفظ هاء نبود از نظر شباهت، نزديكترين حرف به آواهاى «لين» قرار مىگرفت. بنابراين مىتوان نتيجه گرفت كه «هاء» مىتواند با صفت «خفاء» معرفى شود.
آن گونه كه در صفت مدّ بررسى شد، آواشناسى، آواهاى مدى را جزو مصوّتها (صداها) شمرده و از شمار صامتها (حروف) بيرون مىداند. چون صداهاى مدّى هنگام توليد، داراى سايش در فضاى دهان نيستند و به سهولت و روانى توليد مىشوند، و در تلفظ، خفيف و سبك هستند، مىتوان ويژگى «خفاء» را براى آنها در نظر گرفت.
١٥- صفت «لين» دو حرف «واو و ياء ساكن» اگر ماقبلشان مفتوح باشد، توصيفبه صفت «لين» شدهاند؛ مانند: خَوْف، بَيْت.
علّامه زكريا انصارى علّت توصيف اين حروف را به «لين» چنين تبيين مىكند:
«اين دو حرف در نهايت نرمى توليد مىشوند و زبان در اداى آنها دچار مشكل نمىشود». «١» نكته: با توجه به تعريف بالا بايد واو و ياء ساكن ماقبل مفتوح به نرمى و روانى مطلق ادا شود. قاريان قرآن مراقب باشند فتحه قبل از ياء ساكن، صداى ضمّه به خود نگيرد، مثل اين كه (يَوْم) به صورت (يُوْم) ادا شود. همچنين فتحه ماقبل ياء ساكن، صداى كسره پيدا