پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٦٢
از اين قرار است:
١- قطع جميع: يعنى وقف بر استعاذه و همچنين بسمله و شروع از سوره ٢- قطع اول و وصل ثانى: يعنى وقف بر استعاذه و وصل بسمله به سوره ٣- وصل اول و قطع ثانى: به اين معنا كه استعاذه به بسمله وصل شده، بر بسمله وقف مىشود، و از سوره مجدّداً شروع مىشود.
٤- وصل جميع: يعنى وصل كردن استعاذه، بسمله و سوره به يكديگر وجوه اتّصال دو سوره: در كتاب «الوافى فى شرح الشاطبيه» آمده است: هنگامى كه بسمله به آخر سورهاى وصل مىشود وقف بر بسمله ممنوع است و لازم است بسمله به اوّل سوره بعدى وصل شود. بر اين مبنا چهار وجه و روش براى اتصال دو سوره به يكديگر معرفى شده است كه در زير مىآيد. اين چهار روش براى قاريانى است كه خواندن بسمله در ابتداى سورهها را لازم مىدانند:
١- وقف بر آخر سوره و بر بسمله، ابتدا از اوّل سوره ٢- وقف بر آخر سوره و وصل بسمله به اوّل سوره بعدى ٣- وصل آخر سوره به بسمله و وصل بسمله به اوّل سوره بعدى ٤- وصل آخر سوره به بسمله و وقف بر بسمله و ابتدا از اوّل سوره وجه و روش چهارم ممنوع شده است، براى اينكه اين توهّم پيش مىآيد كه بسمله جزو سوره قبلى است. بنابر اين فقط سه وجه اوّل جايز است.
امّا قاريانى مانند ورش، ابو عمرو، ابن عامر كه خواندن بسمله در بين دو سوره را لازم نمىدانند، پنج وجه در اتصال بين دو سوره دارند؛ آنان علاوه بر سه وجه بالا، دو سوره را بدون بسمله به هم وصل كردهاند و يا بدون بسمله، فقط با سكت بين دو سوره (قطع صدا و قطع نفس بدون نفس كشيدن مجدد براى يك لحظه) قرائت كردهاند. «١»