پژوهشى در علم تجويد
 
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص

پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٩٥

باز وبسته شدن سريع و متوالى تار آواها سبب بروز يك پديده فيزيكى بسيار مهم ديگر به نام «واك» «١» مى‌گردد. براى روشن شدن مطلب، توضيح چگونگى توليد «واك» «٢» ضرورى به نظر مى‌رسد.
هنگامى كه تار آواها به هم نزديك شود راه عبور هوا را به خارج مسدود مى‌كنند. اگر اين گرفتگى چنان نباشد كه باز شدن آن مستلزم فشار زياد باشد، طبيعى است كه با اندك فشارِ هواى ششها، كه در زير تارهاى صوتى متمركز گرديده است، تارهاى مذكور كمى بازشده و درنتيجه مقدارى از هوا به بيرون مى‌جهد. در اين هنگام بر اثر كم شدن فشار هواى ششها نيروى ماهيچه‌اى، دوباره تار آواها رابه هم كشيده راه عبور هوا را مى‌بندند. حال اگر اين باز و بسته شدنها به طور خيلى سريع و متوالى (بيش از ١٦ بار در ثانيه) صورت پذيرد موج صوتى- كه شرح آن گذشت- به وجود خواهد آمد. توليد بسيارى از آواهاى زبان عربى همراه با ارتعاش (باز و بسته شدن سريع و متوالى) تارهاى صوتى است (كه به آنها حروف «مجهوره» مى‌گويند) بعضى از حروف نيز در حين توليد و تلفظ، همراه با ارتعاش (باز و بسته شدن متوالى تارهاى صوتى) نيستند، كه آنها را حروف «مهموسه» مى‌نامند.
٦- حلق: از خوانندگان گرامى تقاضا مى‌شود توجّه بيشترى به تشريح اين موضع داشته باشند.
اندام حلق در فيزيولوژى بُرِش «گلوگاه و دهان» از استخوان هيوئيد تا زبان كوچك (ملاز) است. در نمودار شماره ٣ محدوده آن با شماره ١١ مشخّص شده است. ولى منظور از موضع «حلق» در نظر علماى تجويد (كه موضع خروج شش حرف حلقى است)، شامل گلو و حلق مى‌باشد كه در نمودار ٣ با شماره‌هاى ١٠ و ١١ به آن اشاره شده است. ضمناً به قسمت شماره ١٠ حنجره نيز مى‌گويند.
بنابراين در كتب تجويدى هر جا صحبت از موضع حلق رفته است، منظور دو بخش شماره ١٠ و ١١ از نمودار، يعنى گلو و حلق مى‌باشد. با توجه به مطالب بالا بايد دانست، موضع‌