پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٨٧
دادن و اشباع نمودن آن ممنوع است.
علت آوردن هاء سكت: هاء سكت به آخر فعل اضافه مىشود، تا نگهدار آخرين حرف فعل در هنگام وقف باشد.
هاء سكت فقط در آخر فعلهاى ناقص و مجزومى درمىآيد كه حرف آخر آنها حذف شده و حركت حرف پيش از آنها بر حذف شدن حرف آخر دلالت مىكند؛ بدين جهت به وسيله اضافهنموده هاء سكت به آخر اينگونه فعلها، حركت مزبور هنگام وقفنيز ثابت مىماند.
هاء سكت اگر به آخر اسم اضافه شود، به منظور حفظ توازن و هماهنگى سجع آيات قرآن است.
موارد هاء سكت در آخر فعلها ١- عبارت «لَمْ يَتَسَنَّهْ» از موضع «فَانْظُرْ الَى طَعَامِكَ وَ شَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ الَى حِمَارِكَ». (بقره، ٢٥٩)
«يَتَسَنَّهْ» در اصل «يَتَسَنَّى» بوده است سپس مجزوم به حرف لم جازم شده است و الف آن حذف شده و تبديل به «لَمْ يَتَسَنَّ» گرديده است. فتحه حرف نون دلالت بر حذف الف از آخر اين فعل مىنمايد. حال در هنگام وقف «چون وقف بر حركت صحيح نيست»، بايد نون به حالت ساكن ادا شود. در اين صورت، حركت فتحه كه بر حذف الف دلالت دارد، از بين مىرود؛ براى برطرف شدن اين مشكل، با اضافه كردن هاء سكت به حرف نون، حركت فتحه آن در حين وقف باقى مىماند.
٢- «اقْتَدِه» از موضع «فَبِهُدَيهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لا اسْئَلُكُمْ»، (انعام، ١٨٩). در اصل «اقْتَدِى» بوده است. فعل امر از باب افتعال است، ماضى و مضارع آن «اقْتَدَى يَقْتَدِى» مىباشد كه ياء آخر آن به علت مجزوم بودن حذف گرديده و تبديل به «اقْتَدِ» شده است كسره حرف دال، دلالت بر حذف ياء از آخر اين فعل مىكند، و چون هنگام وقف آن، حركت كسره نيز از بين مىرود با اضافه كردن هاء سكت به حرف دال، حركت كسره در وقف نيز باقى مىماند.
موارد هاء سكت در اسمها در قراءت عاصم به روايت حفص، پنج كلمه «كِتَابِيَهْ، حِسَابِيَهْ، مَالِيَهْ، سُلطَانِيَهْ، مَاهِيَهْ» با هاء سكت قراءت مىشود، كه در جدول زير موارد آن ذكر مىشود.