پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٧٦
علت نامگذارى آن به همزه وصل، آن است كه موجب فراهم شدن راهى براى اداى حرفِ اول كلمه است كه ساكن مىباشد. «١» همزه وصل بر سر تمام كلمات، اعم از فعل، اسم و حروف درمىآيد و از آنجا كه در قرآن بدون حركت نوشته مىشود، ضرورى است قاريان قرآن با نوع حركت همزه وصل آشنا شوند؛ از اين رو به نحوه تشخيص حركت همزه وصل مىپردازيم.
همزه وصل در افعال از ميان فعلهاى ماضى، مضارع و امر، همزه وصل در بعضى از فعلهاى ماضى و امر ديده مىشود كه به تشريح هر كدام مىپردازيم:
الف- همزه وصل در فعلهاى ماضى: درميان ابواب و صورتهاى مختلف فعل ماضى، همزه وصل را مىتوان در افعال ماضى پنج حرفى و شش حرفى يافت.
ماضى پنج حرفى، از پنج حرف، و فعل ماضى شش حرفى از شش حرف تشكيل شده؛ براى هر كدام از فعلهاى ماضى پنج و شش حرفى چند مثال مىآوريم:
«إِنْطَلَقَ» در موضع «وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُمِنْهُمْ» (ص، ٦).
«إِتَّخَذَ» در موضع «امِ اتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَنَاتٍ» (زخرف، ١٦).
«إِصْطَفَى» در موضع «انَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَ نُوحاً» (آل عمران، ٣٣).
«إِشْتَرَى» در موضع «انَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» (توبه، ١١١).
«إِسْتَمْسَكَ» در موضع «فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى» (بقره، ٢٥٦).
«إِشْمَأَزَّتْ» در موضع «وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذيِنَ لَايُؤْمِنُونَ بِالْأَخِرَةِ» (زمر، ٢٥).
ب- همزهوصل در فعلهاىامر: همزهوصل در فعلهاىامرى كه ماضى آن «سهحرفى»، «پنج حرفى» و «شش حرفى» است، يافت مىشود؛ مانند فعل امر در اين موارد:
«إِكْشِفْ» از موضع «رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ» (دخان، ١٢).
«إِرْتَقِبْ» از موضع «فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِى السَّمَاءُ» (دخان، ١٠).