پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٦١
نمىباشد. همچنين در صورت ابتدا از اوّل سوره برائت، نبايد بسمله را خواند. اين حكم اختصاص به دستهاى خاص از قاريان مشهور ندارد، همه قاريان چنين كردهاند، اعم از آنهايى كه دو سوره را با بسمله به هم وصل كردهاند و يا آنهايى كه دو سوره را به وصل و سكت، ولى بدون بسمله خواندهاند.
علت اينكه سوره توبه با بسمله شروع نشده، اين است كه اين سوره با اعلام برائت و بيزارى خدا و رسولش از مشركان و كافران مىباشد. عبدالفتاح قاضى در شرح شاطبيه مىنويسد: چون در سوره برائت به قتل، گرفتن و نقض پيمان با مشركان امر شده بوده و آيه «سيف» در آن واقع است، با «بسمله» سازگارى ندارد. او در ادامه مىنويسد؛ دليل بالا را علما از امام على (ع) نقل مىكنند. ابن عباس از امير مؤمنان در زمينه دليل ننوشتن بسمله در اوّل سوره برائت پرسيد، امام فرمود:
«براى اينكه بسم اللّه امان خداوند است و در سوره برائت امان دادن در كار نيست زيرا با شمشير نازل شده است و تناسبى بين امان دادن و شمشير نيست». «١» حكم «بسمله» در وسط سوره: در صورت شروع قرائت از وسط سورهها [از آيه دوّم به بعد] دو وجه مطرح شده است:
قارى اختيار دارد با بسمله يا بدون آن بخواند. در مورد شروع از وسط سوره توبه اختلاف است، عدهاى حكم آن را مانند ساير سورهها دانستهاند، ولى برخى از دانشمندان علم قرائت، خواندن بسمله در اواسط سوره توبه را نيز جايز نمىدانند. «٢» وجوه خواندن استعاذه و بسمله هنگام تلاوت قرآن لازم است قارى قرائت خود را با استعاذه و بسمله شروع كند. در مورد چگونگى وقف و وصل آنها به يكديگر در كتابهاى قراءت چهار وجه مطرح شده است كه