پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٥٩
مىداريم به اين اميد كه مورد استفاده خوانندگان قرار گيرد:
«از آداب مهمّ قرائت ... استعاذه از شيطان رجيم است كه خار طريق معرفت و مانع سير و سلوك الى اللّه است؛ و اين استعاذه و پناه بردن، بالقلقه لسان و صورت بىروح و دنياى بىآخرت تحقّق پيدا نكند؛ چنانچه مشهود است كه اين لفظ را كسانى هستند كه چهل پنجاه سال گفته و از شرّ اين راهزن نجات نيافته، و در اخلاق و اعمال بلكه عقايد قلبيّه از شيطان تبعيّت و تقليد نمودهاند. اگر درست پناه برده بوديم از شرّ اين پليد، ذات مقدس حق تعالى كه فيّاض مطلق و صاحب رحمت واسعه و قدرت كامله و علم محيط و كرم بسيط است ما را پناه داده بود و ايمان و اخلاق و اعمال ما اصلاح شده بود.» «١» بسمله اين واژه مصدر است و آن را از «بسمل» گرفتهاند مقصود از آن، عبارت «بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم» است. «بَسْمَ» اشاره به «بِسْمِ» داشته و «لَهْ» حكايت از «اللّه» مىنمايد.
اين عبارت مقدس، شعارى است كه اختصاص به مسلمانان دارد. آنان گفتار و كارهاى خود را با آن آغاز مىكنند، چرا كه پيامبر خدا (ص) فرمود: «كُلُّ امْرٍ ذِى بَالٍ لَمْ يُبْدَأْ فيِهِ بِاسْمِ اللَّهِ فَهُوَ ابْتَرٌ» «٢» . هر عمل مهم و ارزندهاى كه بدون گفتن نام خدا شروع شود، ناپايدار خواهد بود.
بعد از كلمه شهادتين (لا اله الّا اللّه، محمّدٌ رسول اللّه)، دومين نشانه اسلام گفتن بسمله است. مقصود گوينده «بسم اللّه» اين است كه؛ اگر آن كس كه كارها رابه نام او آغاز مىكند وجود نداشت، قادر به انجام آن كار نبود، پس كارش براى او و به دستور او و با نيروى او است. از اين رو اين عبارت بالاترين شعارهاست.
پس همانگونه كه خداوند هنگام تعليم قرآن به پيامبر عظيم الشان، فرمود: «اقْرَأْ