پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٥٨
اجزاء قرآن، اوّل سوره يا آخر سوره، در ابتداى قرائت خود لفظ استعاذه را با صداى آشكار و مطابق با لفظى كه در سوره نحل آمده تلاوت كن؛ زيرا به دليل كم بودن كلمات و حروف آن، تلفظ آن آسان است. «١» آيه ٩٨ سوره نحل چنيناست: «فَاذَا قَرَأْتَالْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَالشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ».
فعل امرى كه در آيه آمده به صورت مفرد مىباشد: «فاستعذ»؛ بنابر اين بهتر است قارى قرآن هنگام استعاذه، آن را با ضمير متكلّم: «اعوذ» بخواند.
از طرفى خداوند متعال كيفيت استعاذه را هم فرموده است. «باللّه من الشيطان الرجيم». در اين آيه به دنبال واژه «اللّه»، كلماتى مانند «السميع العليم» نيست، همچنين پس از «الشيطان الرجيم» عبارت «انّ اللّه هو السميع العليم» هم وجود ندارد. به اين دلايل عبارت «اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم» از ساير الفاظ بهتر است.
حكم استعاذه در قرائت قرآن و نماز از ديدگاه فقهاى شيعه استعاذه قبل از شروع قرائت قرآن مستحب است و واجب نيست. دستور به استعاذه نمودن قبل از قرائت قرآن، مانند امر كردن به شستن دستها و ياد كردن خدا هنگام غذا خوردن است. اگر استعاذه در قرائت قرآن واجب بود، به طور حتمى در نماز هم واجب مىشد، زيرا در آن نمازگزار فاتحة الكتاب و سورهاى از قرآن را مىخواند. امّا اجماع فقهاى شيعه بر اين است كه استعاذه در نماز هم واجب نيست. «٢» مستند نظريه فقها در زمينه استعاذه در قرائت قرآن، همان آيه ٩٨ سوره نحل است، كه ذكر شد.
استعاذه واقعى يا ادب استعاذه: از آن جا كه مَطْلَع قرائت قرآن با لفظ استعاذه است و گفتن آن، مقدمه ورود به فضاى قرآن مىباشد، دريغمان آمد در مورد استعاذه واقعى مطلبى ننويسيم. بهاين سبب مطلبى را از كتاب «آداب الصلوة» امام خمينى سلام اللّه عليه تقديم