پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٥٥
سطور به چند ويژگى از ريژگيهاى روش ترتيل پرداخته مىشود.
١- تدبّر در قرآن: خداوند در قرآن كريم انسانها را به تفكّر و تدبّر در قرآن دعوت مىكند. زيرا قرآن كتاب عبرت و درسآموزى است، برنامه زندگى انسانهاى پرهيزكار است. اگر قرآن مسلمانان را به تلاوت آياتش دعوت كرده است، براى اين است كه از عبرتهاى قرآن درس بگيرند و از معارف بلند آن ره توشهاى براى دنيا و آخرت خويش برگيرند. اين موضوع تنها با خواندن قرآن حاصل نمىشود، بلكه بايد خواندن، همراه با توجه به معانى آيات، فهميدن آن و تدبّر و انديشه كردن باشد. به همين خاطر است كه اميرمؤمنان (ع) مىفرمايد:
«لَاخَيْرَ فى قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ» «١» در قرائتى كه در آن تدبّر نباشد، خيرى نيست.
زمانى حالت تدبّر و تنبّه ايجاد مىشود كه قارى، آن را با آرامش و شمرده بخواند و در هر فرازى خود را مخاطب قرآن ببيند و در آن انديشه كند. در كلامى از ابن عباس نقل شده است كه:
«سوره بقره و آل عمران را با ترتيل و تدبّر بخوانم برايم محبوبتر است از اين كه تمام قرآن را به سرعت بخوانم». «٢» ٢- احترام بارى تعالى: قارى قرآن هرگاه بخواهد قرآن را تلاوت كند بايد ابتدا عظمت گوينده آن را در دل خود حاضر كند و بداند كه قرآن كلام خداست و تلاوت كلام الهى بس عظيم و خطير است، آن گاه متوجه مىشود كه بايد آن را با احترام بخواند، حفظ احترام قرآن ايجاب مىكند كه تلاوت آن همراه با وقار، آرامش و پرهيز از عجله باشد. غزالى در اين زمينه مىگويد:
«بدان كه ترتيل استحباب دارد نه تنها براى تدبّر، زيرا براى افراد غير عرب كه معنى قرآن را نمىفهمند نيز ترتيل و شمرده خواندن مستحب است. زيرا تلاوت با ترتيل نشانه احترام و تكريم و با وقار نگهداشتن قرآن است و تأثيرش در قلب از با سرعت و شتاب خواندن بيشتر بهتر مىباشد». «٣»