پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٥٣
تحقيق ميباشد، بدين جهت است كه تمام مدّهاى متّصل، منفصل و لازم را به طول خواندهاست كهاين مسأله سبب كندى قرائت مىشود. همچنين اگر ابن كثير، و ديگران، قرائت حدر را انتخاب كردهاند، براى اين كه مدّ منفصل را به قصر خواندهاند.
تحليل مسأله: به نظر مىرسد به اين مسأله مىتوان از دو زاويه نگريست. اگر به روشهاى ياد شده از زاويه كاربرد و هدف از ابلاغ آنها نگاه شود، نظر كسانى صحيح است كه معتقد هستند غير از مسأله مدها يكى از ملاكهاى مهم، رعايت كامل قواعد تجويد در تحقيق و تدوير مىباشد و تخفيف برخى از اين قواعد در قرائت «حَدْر» است. زيرا هدف از قرائت تحقيق، آموزش و تمرين است. طبيعتاً نوآموز در رعايت قواعد وسواس به خرج مىدهد و اين سبب كند خواندن قرآن خواهد شد. ولى در قرائت حدر قارى بر قواعد تسلط دارد. در نتيجه به سرعت مىخواند.
امّا اگر تقسيم روشها از اين زاويه ديده شود كه مذهب و روش كدام يك از قاريان هفتگانه، دهگانه يا چهاردهگانه است، آن گاه اين نظر مورد قبول است كه ملاك در تقسيم روشها مراتب مدها مىباشد.
در يك بررسى اجمالى ديده مىشود كه عموم قاريانى كه مدّها را به اشباع خواندهاند، روش «تحقيق» را برگزيدهاند. آنان كه مدّ منفصل را به مد (كمتر از طول) خواندهاند، روش تدوير را در پيش گرفته و «حَدْر» روش قرائتى قاريانى است كه مدّ منفصل را به قصر مىخوانند.
٢- در خلال اين مباحث، روش قرائتى عدهاى از پيشوايان قرائت بيان شد. اين مسأله بدان معنا نيست كه آنان قرآن رابه همان روش قرائت مىكردند. بلكه غالباً چنين بوده است.
ولى هريك از روشهاى سهگانه را هم جايز دانستهاند. «١» روشهاى ناپسند در تلاوت به عنوان جمعبندى بايد گفت: مَقْسَم و محور تقسيم قرائتهاى قرآن، روش ترتيل است. اين روش به سه قرائت تحقيق، تدوير و حدر تقسيم مىشود. «٢» خواندن قرآن خارج