پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٣٧
بنابراين مىتوان فرق بين علم قراآت و تجويد را دريك جمله كوتاه چنين گفت:
علم قراءت مربوط به «الفاظ و كلمات» است و علم تجويد در مورد «اداى حروف» بحث مىكند. «١» فراگيرى هر علمى وقتى سودمند است كه به مرحله كاربرد و بازدهى برسد، بدين سبب اگر علمى به مرحله كاربرد نرسيد منفعت چندانى بر آن مترتّب نيست، بلكه صرف افزودن محفوظات در خانه ذهن است. كاربرد هر علمى در زمينه و محور خاص آن علم است، آموزنده منطق با فراگيرى آن علم، روش برهان و استدلال را فراگرفته و فكرش از خطا مصون مىماند. كسى كه ادبيات عرب را فراگيرد، تبلور آن در صحيح خواندن متون عربى است. يا فردى كه طالبآموختن علماخلاق است، اگر دستورات اخلاقى را در زندگى خود به كار نبندد از آموختن آن علم طرفى نبسته است، زيرا تبلور علم اخلاق در بكار بستن آن است. در يك كلام، هر علمى شامل دو بخش و دو مرحله است: آموزش قواعد و تئوريها و به كارگيرى.
علم تجويد هم از اين مقوله خارج نيست، آموزش تجويد شامل دو بخش است:
آموزش قواعد و دستورات، بكارگيرى آنها.
در واقع تجلّى و سودمندى علم تجويد فقط در بكارگيرى قواعد آن در مرحله اداء و تلفّظ است.
اين دو مرحله از فراگيرى علم تجويد را مىتوان چنين نامگذارى كرد: آموزش قواعد و دستورات تجويدى و آموزش تجويد عملى.
آموزش قواعد تجويد تجويد نظرى: منظور از تجويد نظرى، قواعد و ضوابطى است كه دانشمندان اين علم براى صحيح خواندن قرآن وضع نمودهاند، مانند: شناخت دندانها، مخارج و صفات حروف، شناخت ادغامها، تعريف مد و قصر اقسام آن و ... كه هر قارى قرآن در مرحله اوّل آموزش، بايد اين قواعد را به فراخور حال فراگيرد.