٤- تمرين دادن دستگاه تكلّم (اندامهاى صوتى) و كثرت تكرار.
بندهاى يك تا سه مربوط به تجويدنظرى و بند چهارم به تجويدعملى مربوطمى‌شود.
بدين ترتيب مى‌توان گفت: علم تجويد از صورت صوتى حروف هجايى قرآن بحث مى‌كند. «١» عناوينى كه در علم تجويد مورد بحث قرار مى‌گيرد از اين قبيل است: مخارج حروف، صفات حروف، مد و قصر، ادغام، احكام نون ساكن و تنوين، احكام ميم ساكن، تفخيم و ترقيق، طرق وقف و اشتراك و افتراق علم قراآت و تجويد با مباحثى كه پيرامون علم قراآت و تعريف علم‌تجويد مطرح شد اين‌نتايج به دست‌مى‌آيد:
١- علم قراآت و تجويد در بعضى از موضوعاتى كه به اصول قراءتى قاريان قرآن «قُرّاء سبعه» مربوط است اشتراك موضوع دارند از قبيل: احكام نون ساكن و تنوين، وقف، ادغام، مد.
٢- مباحث «فرش الحروف» يا «فروع قراءتى» به طور انحصارى به علم قراآت مربوط است.
٣- بحث «مخارج و صفات حروف» در قلمرو علم تجويد مى‌باشد.
از اين رو آن مقدار از فرش الحروف كه از باب ضرورت در علم تجويد بحث مى‌شود به علم قراآت مربوط است؛ بدين معنى كه ما وقتى علم تجويد را فرامى‌گيريم با توجّه به اينكه قراءت رايج در كشور ما قراءت عاصم به روايت حفص است. ناگزيريم فرش الحروف يا فروعات قراءتى عاصم به روايت حفص را هم فراگيريم تابتوانيم قرآن رابه طور صحيح و مطابق قراءت مذكور بخوانيم.
مباحث ارائه شده به ما مى‌گويد: تجويد علمى است كه در دوره‌هاى بعد، از علم قراآت مشتق گرديده، در حالى كه در آن اكتفا به بررسى احكام اصوات شده است. و آن احكامى است كه در مخارج حروف و صفات آن مجسّم‌است، و به عبارت ديگر علم‌قراآت اعم از تجويداست.