پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٣٥
ديگر در قرآن كريم كلماتى وجود دارد كه علاوه بر پراكنده بودن در سورههاى مختلف قرآن، تلفظ آنها تحت قاعدهاى معين و پژوهشى در علم تجويد ٤٤ تجويد در نماز ص : ٤٢ مشخص در نمىآيد.
علم تجويد و موضوع آن تعريف: تجويد مصدر باب تفعيل و از ابواب ثلاثى مزيد است. ماضى و مضارع آن «جَوَّدَ- يُجَوِّدُ» و اسم آن «الجَوْدَه» و در علم قراءت يعنى: «نيكو ادا كردن». «١» شيخ زكرياانصارى از بزرگان علمتجويد، در معناىاصطلاحى تجويد چنين نوشتهاست:
«تجويد در لغت به معناى تحسين و نيكو گردانيدن است و در اصطلاح عبارت است از تلاوت قرآن و اعطاى حق هر حرف از نظر مخرج و صفت.» «٢» «ملّا على بن سلطان قارى» در «المنح الفكريه» مىگويد: «٣» تجويد يعنى: اداى حرف از مخرج خود، همراهبا اعطاى حق و مستحق آن حرف.
حق حرف، به صفاتى گفته مىشود كه لازمه آن حرف باشد. همچون صفات و ويژگيهايى كه هر يك از حروف به تنهايى و بدون تركيب در كلمه پيدا مىكنند؛ مانند: شدّت، رخوت، اطباق، انفتاح، جهر، همس، صفير و مستحق حرف، به احكامى گفته مىشود كه از پيوستن حرف يا حروفى در تركيب با حروف و يا حركات ديگر به دست مىآيد مثل تفخيم، ترقيق، مدّ، ادغام، اخفاء و با ارائه تعاريف فوق، متوقف بودن تجويد بر چهار امر آشكار مىشود: «٤» ١- شناخت مخارج حروف ٢- شناخت صفات حروف ٣- شناخت احكامى كه به علت تركيب، بر حروف عارض مىشود.