پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٦٣
مواردى است كه نحويان، پيشوايان قراءت و اهل فن در جايز بودن وقف روى «بلى» اختلاف نظر دارند. ولى به نظر مىرسد وقف نكردن بهتر باشد؛ زيرا جملات قبل و بعد «بلى» با آن مرتبط هستند. در پنج مورد از قرآن كريم «بلى» چنين وضعى دارد:
١- آيه ٢٦٠ سوره بقره (٢) «وَ اذْ قَالَ ابْرَاهِيمُ رَبِّ ارِنِى كَيْفَ تُحْىِالْمَوْتَى صلى قَالَ اوَلَمْ تُؤْمِنْ صلى قَالَ بَلَى وَلكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِى صلى». «١» روش ابن جزرى، مكّى و عمّانى و برخى ديگر، به وصل خواندن «بلى» و وقف بر «قلبى» است. مكّى هشتاد و دو رأى مختلف را در مورد آيه آورده است و در نهايت مىگويد؛ بهتر است به وصل خوانده شود و روى «قلبى» وقف شود. «٢» ٢- آيه ٧١ سوره زمر (٣٩) «الَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ ءَايَاتِ رَبِّكُمْ وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هذَا ج قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ».
وقف روى «بلى» باتوجه به اين كه ادامه جمله نيز قول كفار است صحيح به نظر نمىرسد. لذا بايد در «كافرين» وقف نمود. البته اگر عبارت «و لكن حقّت ...» را گفتار ملائكه و فرشتگان بدانيم وقف بر «بلى» جايز مىشود.
٣- آيه ٨٠ سوره زخرف (٤٣) «امْ يَحْسَبُونَ انَّا لَانَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوَيهُمْ ج بَلَى وَ رُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ».
كسانى كه گفتهاند وقف بر بلى صحيح نيست و بايد بر «يكتبون» وقف كرد، جمله «و رسلنا لديهم» را عطف بر جملهاى قرار دادهاند كه «بلى» آن را توضيح مىدهد.
٤- آيه ١٤ سوره حديد (٥٧) «يُنَادُونَهُمْ الَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ صلى قَالُوا بَلَى وَلكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ انْفُسَكُمْ وَ تَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَ غَرَّتْكُمُ الْامَانِىُّ حَتَّى جَاءَ امْرُاللَّهِ وَ غَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغُرُورُ».
در اين آيه منافقان در قيامت از مؤمنان مىپرسند؛ آيا در دنيا ما با شما نبوديم؟
مؤمنان با گفتن «بلى»، نبودن را نفى مىكنند و با هم بودن را تأييد مىنمايند. ولى گفتار مؤمنان اين جا تمام نمىشود [هر چند جمله لفظاً تمام است] و در ادامه مىگويند «ولى شما