پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٥٥
تقابل در اين آيه از يك طرف ميان «من عمل صالحاً» در جمله اوّل با «ومن اساء» در جمله دوّم، و از طرف ديگر بين «فلنفسه» در عبارت اوّل با «فعليها» در جمله دوّم مىباشد.
حكم وقف ازدواج: وصل جمله اوّل به دوّم در دو جمله كه حالت ازدواج دارند يعنى مقابل و يا معادل هم هستند، قولى است كه «نصير بن محمّد» و پيروان او از پيشوايان علم وقف مطرح كردهاند و به نظر مىرسد كه ابن جزرى هم با عقيده آنان موافق است. زيرا نظر نصيربن محمّد را بدون هيچ نقدى مطرح كرده است. ولى «أشمونى» در كتاب «منارالهدى فى بيان الوقف و الابتداء» گفته است در چنين مواردى اولويت با جداخواندن دو جمله و قطع آنهاست. يعنى قارى در انتهاى جمله اوّل وقف مىكند و از ابتداى جمله دوّم شروع مىنمايد.
«خليل الحصرى» در كتاب «معالم الاهتداء» نظر خود را چنين مىنگارد؛ وقتى دو جمله كوتاه باشند زيباست كه جمله اوّل به جمله دوّم وصل و در جمله دوم وقف شود، مانند:
«من عمل صالحاً فلنفسه صلى و من اساء فعليها قلى». امّا اگر مورد حالت ازدواج، در دو جملهاى باشد كه هر دو طولانى باشند، وقف كردن در هر دو جمله زيباست، زيرا نفس قارى گاه براى تلاوت دو جمله كفايت نمىكند و ناچاراً وقف در اثناى جمله دوم صورت مىگيرد و چه بسا موجب تغيير معناى كلام خدا شود. «١» ٣- حكم وقف در «الَّذِى» و «الَّذِينَ» «٢» حكم «الّذين» در اوّل آيات: در موارد هفتگانه زير كلمه «الّذين» در ابتداى آيات به كار رفته است:
١- الَّذِينَ ءَاتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ (بقره [٢]، آيه ١٢١)
٢- الَّذِينَ ءَاتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ ابْنَآءَهُمْ (بقره
[٢]، آيه ١٤٦)