پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٣٦
٤- مثال براى ابتداى قبيح: ابتداى قبيح شروع از كلمهاى را گويند كه موجب پيدايش معنايى مخالف معناى اصلى و واقعى آيه بشود، مانند اين موارد:
الف- «اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً» از آيه ١١٦ سوره بقره: «قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِى السَّموَاتِ وَ الْارْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ».
ب- «انَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِيَاءُ». از آيه ١٨١ سوره آل عمران: «لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا انَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ».
ج- «انَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ» از آيه ٧٢ سوره مائده: «لَقَدْ كَفَرَالَّذِينَ قَالُوا انَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ».
حكم ابتداى قبيح: ابتداى قبيح از نظر ضوابط قرائت ممنوع بوده و برازنده قارى نيست. اگر قارى قرآن، عمداً ابتدايى را انجام دهد كه معناى فاسد و باطلى را به دنبال داشته باشد و متوجه معناى آيه بوده و آن را قصد نمايد، از جرگه ايمان آورندگان بيرون رفته و كافر خواهد شد.
اقسام وقف از ديدگاه «سجاوندى» و «نيشابورى» پس از بيان اقسام وقف از ديدگاه ابن جزرى، به بيان اقسام وقف از ديگر ديدگاهها مىپردازيم. همان طور كه پيشتر اشاره شد ملاكها در شناخت مواضع وقف، اعتبارى مىباشد.
به همين جهت هر يك از دانشمندان در اقسام وقف براى خود بعضاً ملاكهاى جداگانهاى داشتهاند. ما در اين نوشتار از ميان نظرات دانشمندان مختلف به تشريح مبانى ابن جزرى و سجاوندى مىپردازيم، زيرا بزرگى جايگاه آنان در بين علماى قرائت، بر كسى پوشيده نيست، به همين سبب در بيشتر كتابهايى كه در زمينه «وقف و ابتدا» نوشته شده، مبانى و ملاكهاى آنها با شرح و تفسير بيشترى آمده است.
يادآورى مهم: سجاوندى در بيان اقسام وقف، به جمله بعد از محلّ وقف و همچنين صحّت ابتدا از آن نظر دارد. ملاك او در جواز وقف، اين است كه از جمله بعدى بتوان «ابتدا» كرد. با تذكّر اين مطلب، اقسام وقف از نظر سجاوندى عبارت است از: لازم، مطلق، جايز، مُجَوَّزٌ لِوَجْهٍ، مُرَخَّصٌ لِضَرُورَةٍ.