پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٢٧
حكم وقف تام: وقف نمودن در محلهاى وقف تام، الزامى نيست، بلكه مىتوان آن را به جمله بعدى نيز وصل كرد، به شرط آن كه در وصل آن به جمله بعدى، خللى در معنا پيدا نشود. البته به اعتبار تمام شدن كلام و جمله و عدم تعلّق لفظى و معنوى به جمله بعدى، وقف سزاوارتر و بهتر از وصل است.
محلهاى وقف تام: وقف تام بيشتر در پايان آيات و اتمام قصص ديده مىشود، مانند:
وقف بر «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم» و ابتدا از «الْحَمْدُلِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ».
وقف بر «مَالِكِ يَوْمِ الدِّين» و ابتدا از «ايَّاكَ نَعْبُدُ وَ ايَّاكَ نَسْتَعِينُ».
البته وقف تام در وسط و اثناى آيات نيز وجود دارد. مانند:
وقف بر كلمه «الصَّالِحَاتِ» در سوره شورى، آيه ٢٣: «ذلِكَ الَّذِى يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ ءَامَنُوا وَ عَمِلُوالصَّالِحَاتِ» و ابتدا از «قُلْ لَااسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ اجْراً الَّا الْمَوَدَّةَ فِىالْقُرْبَى» زيرا ابتداى آيه متضمّن مژده پروردگار بر مؤمنان فرمانبردار است كه در بهشت خواهند بود. بنابراين در «الصّالحات» جمله از نظر لفظ و معنا كامل است، در حالى كه ادامه آيه آغاز جمله ديگرى است كه خداوند به رسولش (ص) مىفرمايد:
«اى رسول بگو من هيچ پاداشى ازشما بر رسالتم درخواست نمىكنم جز دوستداشتن نزديكانم اهل بيتم».
ب- وقف «كافى» وقف كافى، در پايان جملهاى است كه از نظر لفظى (دستور زبان) مستقل و كامل است ولى از جهت معنايى پيوستگى و ارتباط با جمله بعدى دارد و با آن كامل مىشود.
وقف در چنين مواضعى را وقف كافى مىگويند زيرا بدون درنظر گرفتن جمله بعد از آن، وقف كفايت مىكند. چون ميان پايان جمله مورد وقف، و جمله بعد از آن از نظر لفظ ارتباطى وجود ندارد، اگر چه به لحاظ معنا با هم مرتبط هستند. «١» عدهاى گفتهاند، علت نامگذارى اين وقف، اين است كه قارى مىتواند در اين موضع، به وقف اكتفا كند و از ما بعد آن شروع به قراءت نمايد.