پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٢٠
سكون را غالب عرب زبانها در حين تكلّم رعايت مىكنند و بسيارى از قرّاء نيز در وقف بر آخر كلمات از آن استفاده كردهاند.
٢- وقف «ابدال» اين نوع وقف بر دو نوع است:
الف- وقف بر «تنوين نصب»: كلماتى كه تنوين نصب دارند، تنوين آنها هنگام وقف، به صداى كشيده (ا) تبديل و خوانده مىشود، مانند «كِتَاباً، مَاءً، هُدىً» كه خوانده مىشود «كِتَابَا، مَاءا، هُدَى» ب- وقف بر «تاء تأنيث»: تاء تأنيث (ة) در آخر كلمات هنگام وقف، به (ه) هاء ساكن تبديل مىشود؛ مانند «رَحْمَةً، قَلِيلَةٍ، كَلِمَةُ» كه خوانده مىشود «رَحْمَهْ، قَلِيلَهْ، كَلِمَهْ».
يادآورى اين نكته ضرورى است كه اگر تاءتأنيث به صورت تاء كشيده نوشته شود، با همان تاء وقف مىشود، مانند تاء تأنيث در اين كلمات: رَحْمَتَ، نِعْمَتَ، لَعْنَتَ.
٣- وقف «رَوْم» رَوْم در لغت به معناى «قصد كردن» است؛ ولى به نزد قاريان عبارت است از تلفظ حركت حرفى به مقدارى از صداى آن حركت، و برخى گفتهاند، رَوْم يعنى ضعيف كردن صداى حركت، به طورى كه قسمت عمده صداى حركت از بين برود. «١» به ديگر سخن، وقف رَوْم نوعى از وقف است كه هنگام وقف، قسمت زيادى از صداى حركت آخرين حرف كلمه از بين برود و صداى باقيمانده به صورت آهسته شنيده شود.
كلمات داراى تنوين رفع يا مضموم، و همچنين داراى تنوين جر يا مكسور را مىتوان به رَوْم وقف كرد، مانند «عَلِيمٌ، نَسْتَعِينُ، مِنْ نَصِيرٍ، مِنْ قَبْلِ».
اگر در وقف روم، كلمه به مدّ سكون عارضى يا مدّ لين وقف شود، اين مدّها به «قصر» خوانده مىشود، زيرا حرف آخر از حالت سكون خارج شده است و به عبارتى به حركت شبيه شده است. مانند وقف بر «نَارِ السَّمُومِ، نَارٍ، نَسْتَعِينُ، قَوْمِ، حَوْلَيْنِ.
٤- وقف «اشْمام»