«عنايت علما و دانشمندان در شناخت اين نوع از علم، و ترغيب و تحريصشان به تعليم و تعلّم آن، به گونه‌اى بوده كه بعضى از پيشوايان قراءت، اجازه قراءت يا اجازه تعليم نمى‌دادند مگر موقعى كه محلهاى وقف و جاهاى ابتداء را بداند!» «١» كتب مشهور وقف و ابتدا براى شناخت محل وقوف قرآن به علوم مختلفى نياز است كه فراگيرى آن براى همه مسلمانان ميسّر نيست. هر چند كه شناخت اجمالى آن در گرو دانستن ادبيات عرب و معانى واژه‌هاى قرآن است؛ ولى اين مهم براى همه دوستداران تلاوت آيات الهى دست يافتنى نيست. از طرفى يكى از عبادتهاى لذّت‌بخش و روحانى، خواندن قرآن است كه در قرآن و احاديث تأكيد فراوانى به آن شده است.
به اين جهت عده‌اى از پيشوايان علم قراءت در راهگشايى اين امر خطير، پيشقدم شده و كتابهايى نوشته‌اند كه در آن، ملاكهاى وقف و ابتداى صحيح و اقسام آن را ذكر كرده‌اند؛ از جمله مشهورترين آنها، كتابهاى زير هستند:
١- «الْاهْتِداءُ الَى‌ مَعْرِفَةِ الْوَقْفِ وَ الْابْتِدَاء» نوشته «ابن جزرى» متوفّاى ٨٣٣ ه.
ق.
٢- «الْوَقْفُ وَ الْابْتِدَاء» نوشته «ابو عبداللّه محمد بن طيفور سجاوندى» ٣- «الْمُكْتَفَى‌» تأليف «ابو عمرودانى» متوفاى ٤٤٤ ه. ق.
٤- «مَنَارُ الْهُدى‌ فِى بَيَانِ الْوَقْفِ وَ الْابْتِدَاء» از «احمد بن عبدالكريم اشمونى» ٥- «الْايْضَاحُ فِى الْوِقْفِ وَ الْابْتِدَاء» نوشته «ابن انْبارى» اين كتابها براى كسانى مفيد است كه عرب زبان باشند و يا با خواندن متون عربى آشنا باشند.
براى همگانى شدن شناخت محلّ وقفهاى قرآن، برخى از دانشمندان بر اساس اقسام وقفها، علامتها و رموزى را وضع كرده‌اند كه امروزه در قرآنها به كار رفته است، آنان با اين‌