پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٩٦
ادغام نون ساكن و تنوين نزد اين شش حرف، بر دو قسم است كه از آنها به «ادغام بلاغنّه» و «ادغام مع الغنه» نام بردهاند.
الف- ادغام بلاغنّه: ادغام نون ساكن در دو حرف «راء و لام» بلاغنّه است. يعنى در عملادغام، مدغم (نون)، كاملًا فناشده و ازبين مىرود و به جاى آن مدغم فيه (لام يا راء) مشدّد مىشود. به عبارتى ديگر، صفتِغنّه «نون» به مدغم فيه منتقل نمىشود و لام يا راء به صورت خالص و مشدّد ادا مىشود. مانند:
«مِنْ لَدُنْكَ» كه به صورت «مِلَّدُنْكَ» تلفظ مىشود. يا در «لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ» كه به شكل «لَرَؤُفُرَّحِيمٌ» ادا مىشود.
ب- ادغام مَعَ الْغُنَّه: وقتى نون ساكن و تنوين قبل از چهار حرف «يَنْمُو» يعنى ميم، نون، واو و ياء قرار گيرد، در آنها ادغام مىشود. امّا عمل ادغام با غنّه همراه است.
توضيح بيشتر: در ادغام نون ساكن در حروف ياد شده، صفت غنّه نون به مدغم فيه منتقل مىشود، يعنى زمانى كه مدغم فيه به صورت مشدّد ادا مىشود، اوّلًا صداى مدغم فيه همزمان از دهان و فضاى بينى شنيده مىشود، ثانياً در حين ادغام، صداى غنّه به ميزان حدود دو حركت كشيده مىشود.
چند مثال براى ادغامهاى مع الغُنِّه:
ادغام «نون» در «نون»: عَنْ نَفْسٍ، حِطَّةٌ نَغْفِرْ ادغام «نون» در «ميم»: مِنْ مَالٍ، مَثَلًا مَا ادغام «نون» در «واو»: مِنْ وَالٍ، وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ ادغام «نون» در «ياء»: مَنْ يَقُولُ، وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ آواشناسى و ادغام «مع الغنّه» الف- ادغام نون ساكن در «واو و ياء»: وقتى نون ساكن نزد واو و ياء متحرّك قرار گيرد مشدّدمىشود. بهاين معنى كه «نون» درحرف بعد از خود فنا مىشود ولى نه فناى كامل، بلكه دراين حالت، مجراى عبور هوا از دو راه بينى و دهان مىباشد. شايد بتوان صداى ايجاد پژوهشى در علم تجويد ٢٠٦ اقسام مد فرعى با سبب«همزه» ص : ٢٠٥