پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٩٥
بنابراين كسانى كه نظر به اخفاى نون ساكن نزد حروف غين و خاء دادهاند، از زاويه نزديكى محلّ توليد آنها به فضاى دهان نگاه كردهاند. «١» از طرفى دانشمندانى كه در اين مورد، قول اظهار نون را برگزيدهاند، غين و خاء را در موضع حروف حلقى ديده و به نزديكى مخرج نون با آنها نظر ندادهاند. «٢» درجات تأثيرپذيرى «نون»: قبل از پرداختن به بحث ادغام نون ساكن، ضرورى است توضيحاتى در زمينه عنوان بالا ارائه شود، تا مقدمهاى براى ورود به مباحث بعدى باشد.
درجات تأثيرپذيرى «نون» از حروف مجاور، ميان اظهار خالص آن در حروف حلق و ادغام كامل آن در «راء و لام»، به ترتيب زير متغيّر است.
الف- اخفاى نون: آنچه به عنوان اخفاى نون نزد حروف مابقى مطرح است، عبارت است از تمايل نون ساكن به سوى مخرج حرف مجاور. از نظر آواشناسان نيز كمترين و نازلترين درجه تأثيرپذيرى نون ساكن، در همين حالت است كه مسائل آن به طور مشروح بيان خواهد شد.
ب- ادغام نون در حروف مجاور به صورت ادغام ناقص؛ و آن فناشدن و از بينرفتن نون ساكن در حالى است كه صفتى از آن (غنّه) به جاى مىماند كه بر حذف شدن «نون» دلالت دارد متقدّمان ادغام نون به صورت يادشده را «ادغام مع الغنّه» ناميدهاند.
ج- درجه بعدى تأثيرپذيرى نون، مربوط به قلب شدن آن به حرف «ميم» است. «٣» ٢- حكم «ادغام» نون ساكن و تنوين نزد شش حرف «راء، لام، ميم، نون، واو و ياء» (يرملون) ادغام مىشود. اين قاعده وقتى لازم الاجراست كه نون ساكن و حروف يرملون در دو كلمه واقع شوند. يعنى نون ساكن در آخر كلمهاى و يكى از حروف يرملون در ابتداى كلمه بعدى قرار گيرد؛ مانند: مَنْ رَحِمَ، مِنْ لَدُنْ، كه خوانده مىشود: مَرَّحِمَ، مِلَّدُنْ.